ตายแล้วไปไหน ศาสนาคริสต์? สวรรค์ นรก ไฟชำระ ตามพระคัมภีร์และนิกาย

คริสต์สอนว่าคนตายครั้งเดียว แล้วไปสวรรค์หรือนรก พระคัมภีร์ไม่ได้นับชั้น ไฟชำระเป็นของคาทอลิก และนรก 9 วงมาจากบทกวีของดันเต

ตายแล้วไปไหน: พระคัมภีร์เล่าอะไรไว้

เรื่องที่เล่าภาพหลังความตายชัดที่สุดในพระคัมภีร์คือเรื่องเศรษฐีกับลาซารัสในลูกา 16 ลาซารัสคนยากจนตาย ทูตสวรรค์พาไปอยู่กับอับราฮัม เศรษฐีตายแล้วถูกฝัง ไปอยู่ในฮาเดส ถูกทรมานในเปลวไฟ เขาขอให้ลาซารัสเอาปลายนิ้วจุ่มน้ำมาแตะลิ้นให้เย็น แต่ระหว่างสองฝั่งมีเหวใหญ่ ข้ามไปมาไม่ได้ ข้อ 22 ของบทนี้คือที่มาของความเชื่อว่าทูตสวรรค์เป็นผู้พาวิญญาณไป

คำว่า hell ในพระคัมภีร์ภาษาอังกฤษแปลมาจาก 4 คำ เชโอลในภาษาฮีบรูกับฮาเดสในภาษากรีก โดยทั่วไปหมายถึงหลุมศพ ที่พำนักชั่วคราวของผู้ตาย เกเฮนนาในพันธสัญญาใหม่คือที่ที่ทั้งวิญญาณและร่างกายถูกทำลายได้ใน "ไฟที่ไม่มีวันดับ" และทาร์ทารัสซึ่งมีครั้งเดียวใน 2 เปโตร 2:4 เป็นที่ลงโทษใต้ดินที่ลึกกว่าฮาเดส คำว่านรกในฉบับแปลจึงมาจากต้นฉบับได้หลายคำ

ภาพการตัดสินที่คนอ้างบ่อยอยู่ในมัทธิว 25 บุตรมนุษย์ประทับบนบัลลังก์ รวบรวมทุกประชาชาติแล้วแยกคนเหมือนผู้เลี้ยงแยกแกะจากแพะ เกณฑ์ที่บทนี้ยกคือให้อาหารคนหิว ให้น้ำคนกระหาย ต้อนรับคนแปลกหน้า ให้เสื้อผ้า ดูแลคนป่วย และเยี่ยมคนติดคุก ข้อ 46 ปิดว่าพวกหนึ่งไปรับโทษนิรันดร์ ผู้ชอบธรรมไปสู่ชีวิตนิรันดร์ ส่วนวิวรณ์ 21:8 บอกว่าคนขี้ขลาด คนไม่เชื่อ ฆาตกร คนล่วงประเวณี คนใช้เวทมนตร์ คนไหว้รูปเคารพ และคนโกหกทั้งปวง มีส่วนในบึงไฟและกำมะถัน ซึ่งเรียกว่าความตายครั้งที่สอง แต่ละนิกายตีความเรื่องการกลับใจและการอภัยในข้อนี้ต่างกัน

สวรรค์เป็นอย่างไร มีกี่ชั้น

สวรรค์ในคริสต์ตามธรรมเนียมคือที่ตั้งบัลลังก์ของพระเจ้าและเหล่าทูตสวรรค์ และเป็นที่พำนักของผู้ชอบธรรมที่ตายไปแล้ว คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิกข้อ 1023 บอกว่าผู้ที่ตายในพระหรรษทานและได้รับการชำระครบแล้วมีชีวิตนิรันดร์กับพระคริสต์ ข้อ 1027 บอกว่าพระคัมภีร์พูดถึงสวรรค์เป็นภาพเปรียบ เช่น ชีวิต แสงสว่าง สันติ งานเลี้ยงสมรส บ้านของพระบิดา เยรูซาเล็มสวรรค์ และปาราดีส บางนิกายถือว่าสวรรค์ตอนนี้เป็นช่วงชั่วคราว ก่อนการฟื้นคืนชีพและแผ่นดินโลกใหม่

ภาพสวรรค์ที่คนคุ้นตามาจากวิวรณ์ 21 ซึ่งเล่านิมิตของฟ้าใหม่และแผ่นดินโลกใหม่ เมืองมีประตู 12 บาน แต่ละบานเป็นไข่มุกเม็ดเดียว ถนนเป็นทองคำบริสุทธิ์ใสเหมือนแก้ว เมืองไม่ต้องพึ่งดวงอาทิตย์หรือดวงจันทร์เพราะพระสิริของพระเจ้าเป็นแสงสว่าง ข้อ 4 บอกว่าพระองค์จะเช็ดน้ำตาทุกหยด ความตาย การไว้ทุกข์ และความเจ็บปวดจะไม่มีอีก ส่วนภาพนักบุญเปโตรยืนเฝ้าประตูสวรรค์เป็นภาพในวัฒนธรรมสมัยนิยม แหล่งบอกว่าไม่มีในศิลปะศาสนาแบบดั้งเดิม

นอกจากผู้ชอบธรรม ประเพณีภายหลังจัดทูตสวรรค์เป็น 9 คณะ แบ่งเป็น 3 วง ตามงาน De Coelesti Hierarchia ของ Pseudo-Dionysius ราวต้นศตวรรษที่ 6 วงบนสุดที่ใกล้พระเจ้าคือเสราฟ เครูบ และบัลลังก์ วงที่ใกล้มนุษย์ที่สุดมีอัครทูตสวรรค์และทูตสวรรค์ ลำดับนี้มาจากงานของนักเทววิทยา ในสามอัครทูตสวรรค์ที่คนรู้จัก มีคาเอลเป็นผู้ชนะซาตานในวาระสุดท้าย กาเบรียลเป็นผู้แจ้งข่าว และราฟาเอลเป็นผู้รักษาในหนังสือโทบิต

ส่วนคำถามว่าสวรรค์มีกี่ชั้น คริสต์กระแสหลักไม่ได้กำหนดจำนวน ตัวเลขที่คนเจอมาจากแหล่งคนละชั้นตามตารางนี้ ฟ้าชั้นที่สามของเปาโลอยู่ในพระคัมภีร์ แต่ไม่ได้บอกว่ามีทั้งหมดกี่ชั้น ส่วน 7 ชั้น 10 ชั้น และ 9 ทรงกลม มาจากงานนอกพระคัมภีร์

นรก: พระคัมภีร์ คำสอน และ 9 วงของดันเต

คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิกนิยามนรกว่า สภาวะที่คนตัดตัวเองออกจากความสัมพันธ์กับพระเจ้าและผู้ได้รับพรอย่างเด็ดขาด (ข้อ 1033) โทษหลักของนรกคือการแยกจากพระเจ้าชั่วนิรันดร์ (ข้อ 1035) และพระเจ้าไม่ได้กำหนดให้ใครตกนรก ต้องเป็นการจงใจหันหนีพระเจ้าด้วยบาปหนัก แล้วยืนกรานไปจนวาระสุดท้าย (ข้อ 1037) ข้อ 1861 บอกว่าบาปหนักที่ไม่ได้รับการไถ่ด้วยการกลับใจและการอภัยของพระเจ้า ทำให้ถูกกันออกจากอาณาจักรพระคริสต์และตายนิรันดร์ในนรก

สายรีฟอร์มและเพรสไบทีเรียนไม่แบ่งบาปเป็นบาปหนักบาปเบา คำประกาศความเชื่อเวสต์มินสเตอร์ (1646) ข้อ 15.4 บอกว่าไม่มีบาปใดเล็กจนไม่สมควรถูกสาปแช่ง และไม่มีบาปใดใหญ่จนนำการสาปแช่งมาสู่ผู้ที่กลับใจจริง

เรื่องนรกอยู่นานแค่ไหน คาทอลิก ออร์โธดอกซ์ และโปรเตสแตนต์ส่วนใหญ่สอนว่าเป็นโทษหรือการแยกจากพระเจ้านิรันดร์ ออร์โธดอกซ์ตะวันออกอธิบายว่าสวรรค์และนรกคือการสัมผัสการประทับของพระเจ้า ที่คนหนึ่งสัมผัสเป็นความทุกข์ อีกคนสัมผัสเป็นปาราดีส มีสองกลุ่มที่เห็นต่าง เซเวนธ์เดย์แอดเวนตีสและพยานพระยะโฮวาถือว่านรกคือความตายนิรันดร์ และความตายคือการหลับไม่รู้สึกตัวจนถึงวันฟื้นคืนชีพ ส่วนสากลนิยมซึ่งเป็นส่วนน้อย เชื่อว่าหลังรับโทษในเกเฮนนาแล้ว ทุกวิญญาณจะคืนดีกับพระเจ้าและได้เข้าสวรรค์

ใครคุมนรก แหล่งที่เราใช้ไม่ได้ระบุผู้ปกครองนรกตามพระคัมภีร์ ประเพณีคริสต์ถือว่าซาตานและปีศาจคือทูตสวรรค์ที่ตกสวรรค์ และวิวรณ์เล่าว่ามีคาเอลจะเอาชนะซาตานในวาระสุดท้ายแล้วเหวี่ยงลงสู่แผ่นดิน ภาพลูซิเฟอร์เป็นผู้ครองนรกที่ชัดที่สุดมาจากดันเต

พระคัมภีร์ไม่ได้แบ่งนรกเป็นชั้น นรก 9 วงมาจาก Inferno ภาคแรกของ Divine Comedy ที่ดันเต อาลีกีเอรีแต่งราว ค.ศ. 1308-1321 เป็นวรรณกรรม ไม่ใช่หลักคำสอนของศาสนจักร นรกของดันเตเป็นวงซ้อนกันเก้าชั้นอยู่ภายในโลก คนบาปแต่ละวงถูกลงโทษในแบบที่เข้ากับความผิด เรียกว่าคอนตราปัสโซ วงที่ 7 แบ่งย่อย 3 วง วงที่ 8 แบ่ง 10 คู และวงที่ 9 แบ่ง 4 เขต ตารางนี้สรุปตามบทกวี

ไฟชำระและลิมโบ: นิกายต่างกันตรงนี้

ไฟชำระ (Purgatory) ที่บางคนค้นว่าแดนชำระ เป็นหลักของคาทอลิก คำสอนพระศาสนจักรข้อ 1030-1031 บอกว่าผู้ที่ตายในพระหรรษทานแต่ยังชำระไม่ครบ มั่นใจได้ว่ารอด แต่ต้องผ่านการชำระหลังตายก่อนเข้าสวรรค์ การชำระนี้ต่างจากโทษของผู้ถูกสาปแช่งโดยสิ้นเชิง และไม่มีใครอยู่ที่นั่นตลอดไป หลักนี้วางไว้ที่สภาสังคายนาฟลอเรนซ์และเทรนต์ ข้อ 1032 แนะนำให้คนเป็นภาวนา ทำทาน และทำพลีกรรมอุทิศให้ผู้ตาย

ไฟชำระมีในพระคัมภีร์ไหม คำตอบขึ้นกับว่าแต่ละนิกายนับหนังสือเล่มไหนเป็นพระคัมภีร์ คำนาม purgatorium เพิ่งปรากฏราว ค.ศ. 1160-1180 คาทอลิกยกข้อพระคัมภีร์ที่พูดถึงไฟที่ชำระ เช่น 1 โครินธ์ 3:15 และ 1 เปโตร 1:7 และยก 2 มัคคาบี 12:46 ที่ยูดาส มัคคาบีทำพิธีชดเชยบาปให้ผู้ตาย โปรเตสแตนต์โดยทั่วไปไม่รับไฟชำระตามหลักยึดพระคัมภีร์เท่านั้น และไม่นับ 2 มัคคาบีเป็นพระคัมภีร์ ออร์โธดอกซ์ตะวันออกไม่ใช้คำว่าไฟชำระ แต่รับว่ามีสภาวะระหว่างกลางหลังตายก่อนการพิพากษาสุดท้าย และสวดให้ผู้ตาย

ลิมโบเป็นคำอธิบายในเทววิทยาคาทอลิก นักเทววิทยายุคกลางบางคนในยุโรปตะวันตกแบ่งยมโลกเป็นสามส่วน คือนรกของผู้ถูกสาปแช่ง ลิมโบของบรรพชน และลิมโบของทารก ลิมโบของบรรพชนคือที่ของผู้เป็นมิตรของพระเจ้าที่ตายก่อนพระเยซู ซึ่งพระคริสต์เสด็จลงไปช่วยในช่วงระหว่างการตรึงกางเขนกับการคืนพระชนม์ เรื่องนี้เรียกว่า Harrowing of Hell ส่วนลิมโบของทารกเป็นสมมติฐาน คำสอนพระศาสนจักรข้อ 1261 บอกว่าสำหรับเด็กที่ตายโดยยังไม่ได้รับศีลล้างบาป พระศาสนจักรทำได้เพียงฝากไว้กับพระเมตตาของพระเจ้า

ในวรรณกรรม ดันเตให้ไฟชำระในภาค Purgatorio มี 7 ชั้นวน แต่ละชั้นแทนบาปหนักประการหนึ่ง เรียงจากหนักไปเบา คือหยิ่งผยอง อิจฉา โกรธ เกียจคร้าน โลภ ตะกละ และราคะ ชั้นวนเหล่านี้เป็นของบทกวี ไม่ได้อยู่ในคำสอนเรื่องไฟชำระของพระศาสนจักร

ตารางข้างล่างสรุปจุดที่คาทอลิก ออร์โธดอกซ์ และโปรเตสแตนต์ตอบต่างกัน ช่องที่เขียนว่าไม่มีในแหล่งที่เราใช้ ไม่ได้แปลว่านิกายนั้นไม่มีคำตอบ และคำตอบของสายรีฟอร์มไม่ได้แทนโปรเตสแตนต์ทุกกลุ่ม

การตัดสินและช่วงแรกหลังตาย

ลำดับที่หลายนิกายสอนคือ ตาย แล้วรับการพิพากษาเฉพาะตัว ไปสวรรค์ นรก หรือไฟชำระ จากนั้นเมื่อพระเยซูเสด็จกลับมาครั้งที่สอง จะมีการพิพากษาครั้งสุดท้ายโดยพระเจ้าต่อทุกคนที่เคยมีชีวิต วิวรณ์พูดถึงหนังสือแห่งชีวิตที่พระเจ้าจดชื่อไว้ ส่วนภาพอัครทูตสวรรค์มีคาเอลถือตาชั่งชั่งวิญญาณเป็นภาพในศิลปะ กระแสหลักไม่มีระบบนับแต้มบุญบาป

บางกลุ่มเห็นว่าช่วงระหว่างตายกับวันพิพากษาคือการหลับ ในงานเขียนปี 1530 ลูเทอร์เขียนว่าผู้ตายหลับอยู่และไม่รับรู้สิ่งใด เซเวนธ์เดย์แอดเวนตีสกับพยานพระยะโฮวาก็สอนว่าความตายคือการหลับไม่รู้สึกตัวจนถึงวันฟื้นคืนชีพ เปาโลเขียนปลอบผู้สูญเสียใน 1 เธสะโลนิกา 4:17 ว่าคนเป็นจะถูกรับขึ้นไปในเมฆพร้อมกับผู้ล่วงหลับ และจะอยู่กับองค์พระผู้เป็นเจ้าตลอดไป

การนับวันหลังตายเด่นในออร์โธดอกซ์ ชาวสลาฟออร์โธดอกซ์รำลึกผู้ตายวันที่ 3, 9 และ 40 และเชื่อว่าวิญญาณอยู่บนโลกจนถึงวันที่ 40 งานรำลึกวันที่ 40 ปิดช่วงรำลึก 40 วันและเป็นวันสำคัญที่สุด บางสายเล่าตามชีวประวัติบาซิลผู้เยาว์ว่าวันที่ 3 ทูตสวรรค์พาวิญญาณขึ้นไป ระหว่างทางต้องผ่านด่านเก็บภาษีกลางอากาศ 20 ด่าน แต่ละด่านมีปีศาจประจำบาปหนึ่งประเภท รัสเซียบางถิ่นอบขนมบันไดในวันที่ 40 เพื่อช่วยวิญญาณ เรื่องด่านนี้ไม่ใช่หลักความเชื่อบังคับ

ฝั่งคาทอลิกมีมิสซาอุทิศแก่ผู้ตาย เรียกว่าเรเควียม ตามคำแรกของบทเปิด และมีวันระลึกถึงผู้ล่วงลับทั้งปวงวันที่ 2 พฤศจิกายน ซึ่งมีมาตั้งแต่ ค.ศ. 985 ครอบครัวไปสุสาน สวด และประดับหลุมศพด้วยพวงมาลา ดอกไม้ และเทียน ออร์โธดอกซ์มีวันราโดนิตซาหลังอีสเตอร์ ไปหลุมศพพร้อมบทสวดและอาหาร และทำคุตยา ข้าวสาลีต้มน้ำผึ้ง ในงานรำลึก แหล่งบอกว่าธรรมเนียมกินเลี้ยงที่หลุมศพของชาวสลาฟสืบมาจากความเชื่อก่อนคริสต์

ผี วิญญาณ และปีศาจ

ในคำสอนคาทอลิก คนเป็นกับผู้ตายเชื่อมกันทางคำภาวนา คำสอนพระศาสนจักรข้อ 956 บอกว่าผู้อยู่ในสวรรค์ไม่หยุดวิงวอนพระบิดาเพื่อเรา และข้อ 958 บอกว่าการสวดของเราเพื่อผู้ตายทำให้การวิงวอนของพวกเขาเพื่อเราเกิดผล ส่วนการเรียกวิญญาณหรือเข้าทรง เฉลยธรรมบัญญัติ 18:11-12 ประณามคนทรง ผู้ติดต่อวิญญาณ และการถามคนตาย คนทรงในสปิริติสม์สายคาร์เด็คและเอสปิริติสโมในละตินอเมริกาจึงเป็นขบวนการที่แยกออกไป

สิ่งที่คริสต์เล่าว่าวนเวียนอยู่กับคนคือทูตสวรรค์กับปีศาจ ปีศาจในประเพณีคริสต์คือทูตสวรรค์ที่ตกสวรรค์ เชื่อกันว่าทรมานคน เข้าสิง ปรากฏตัวให้กลัว หรือยั่วยุให้เห็นนิมิตที่นำไปสู่บาป ทางแก้คือพิธีขับไล่ปีศาจ ส่วนทูตสวรรค์ผู้พิทักษ์มีที่มาจากสดุดี 91:11-12 และมัทธิว 18:10

เทียบกับความเชื่อทั้งโลก

ถ้าวางคริสต์ข้างความเชื่ออื่นในซีรีส์ตายแล้วไปไหน จุดที่ตรงกับหลายที่คือมีสวรรค์และมีการตัดสิน จาก 184 ความเชื่อที่บอกปลายทางของคนตาย 70 มีสวรรค์ และจาก 76 ความเชื่อที่พูดถึงการตัดสิน 50 บอกว่ามี คริสต์อยู่ใน 11 ความเชื่อที่ผู้ตัดสินคือพระเจ้าสูงสุด ร่วมกับยูดายและอิสลาม จุดที่ต่างคือการไม่กลับชาติมาเกิด คริสต์เป็น 1 ใน 5 ความเชื่อที่บอกชัดว่าไม่มีการเกิดใหม่ และเรื่องนรกถาวร ใน 56 ความเชื่อที่ตอบเรื่องนี้มีแค่ 5 ที่บอกว่าถาวร คริสต์ถูกนับในกลุ่มที่ยังถกเถียง 9 ความเชื่อ เพราะกระแสหลักว่านิรันดร์ แต่มีกลุ่มดับสูญและสากลนิยมเห็นต่าง

เลข 7 ชั้นฟ้าเป็นจำนวนที่พบบ่อยที่สุดทั่วโลก 16 ความเชื่อ ซีรีส์นั้นนับคริสต์ไว้ในกลุ่ม 7 ชั้นจากอิเรเนอัส และกลุ่ม 9 ชั้นจากดันเต ซึ่งทั้งสองมาจากนอกพระคัมภีร์ ส่วนวันที่ 40 ของออร์โธดอกซ์พบใน 5 ความเชื่อ และวันที่ 3 พบใน 9 ความเชื่อ ควรรู้ด้วยว่าศาสนาที่มีตำรามากอย่างพุทธ ฮินดู ศาสนาอับราฮัม และจีน มีรายละเอียดให้เล่ามากกว่า ความเชื่อที่ข้อมูลบางไม่ได้แปลว่าคนกลุ่มนั้นไม่ได้คิดเรื่องนี้

คำถามที่คนถามบ่อย

ตายแล้วไปไหน ตามศาสนาคริสต์

คริสต์กระแสหลักสอนว่าคนตายครั้งเดียว คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิกข้อ 1013 บอกว่าไม่มีการกลับชาติมาเกิด หลังตายไปสวรรค์หรือนรก คาทอลิกเชื่อว่าบางคนต้องผ่านไฟชำระก่อนเข้าสวรรค์ ส่วนเซเวนธ์เดย์แอดเวนตีสและพยานพระยะโฮวาสอนว่าผู้ตายหลับไม่รู้สึกตัวจนถึงวันฟื้นคืนชีพ

สวรรค์มีกี่ชั้น คริสต์มีสวรรค์ 7 ชั้นไหม

พระคัมภีร์ไม่ได้กำหนดจำนวน เปาโลพูดถึงฟ้าชั้นที่สามใน 2 โครินธ์ 12:2 เลข 7 ชั้นมาจากนักเขียนคริสต์บางคน เช่นบิชอปอิเรเนอัสในศตวรรษที่ 2 เอโนค 2 ฉบับสลาฟซึ่งเป็นคัมภีร์นอกสารบบนับ 10 ชั้น และดันเตนับ 9 ทรงกลมกับเอ็มไพเรียน

นรกมีกี่ชั้นในพระคัมภีร์ นรก 9 ชั้นมาจากไหน

พระคัมภีร์ไม่ได้แบ่งนรกเป็นชั้น คำที่แปลว่านรกมาจาก 4 คำ คือเชโอล ฮาเดส เกเฮนนา และทาร์ทารัส นรก 9 วงมาจาก Inferno ของดันเต (ราว ค.ศ. 1308-1321) ซึ่งเป็นวรรณกรรม ไม่ใช่หลักคำสอนของศาสนจักร

แดนชำระ (ไฟชำระ) มีในพระคัมภีร์ไหม

คาทอลิกยก 1 โครินธ์ 3:15 1 เปโตร 1:7 และ 2 มัคคาบี 12:46 เป็นฐาน โปรเตสแตนต์โดยทั่วไปไม่รับ และไม่นับ 2 มัคคาบีเป็นพระคัมภีร์ ออร์โธดอกซ์ไม่ใช้คำว่าไฟชำระ แต่รับสภาวะระหว่างกลางและสวดให้ผู้ตาย คำนาม purgatorium ปรากฏราว ค.ศ. 1160-1180

ลิมโบอยู่ในนรกไหม

นักเทววิทยายุคกลางบางคนแบ่งยมโลกเป็น 3 ส่วน คือนรกของผู้ถูกสาปแช่ง ลิมโบของบรรพชน และลิมโบของทารก ในบทกวีของดันเต ลิมโบคือวงที่ 1 ของนรก ส่วนคำสอนคาทอลิกปัจจุบัน (ข้อ 1261) ฝากเด็กที่ตายก่อนรับศีลล้างบาปไว้กับพระเมตตาของพระเจ้า

ฆ่าตัวตายบาปไหม ในศาสนาคริสต์

คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิกข้อ 2281 ถือว่าการฆ่าตัวตายขัดกับความรักตนเองอย่างถูกต้องอย่างร้ายแรง แต่ข้อ 2282 บอกว่าความผิดปกติทางจิตอย่างรุนแรง ความทุกข์ใจ หรือความกลัวอย่างรุนแรง ลดความรับผิดชอบของผู้นั้นได้ และข้อ 2283 บอกว่าไม่ควรสิ้นหวังต่อความรอดของผู้ที่ปลิดชีวิตตนเอง พระศาสนจักรสวดภาวนาให้ ออร์โธดอกซ์รัสเซียไม่ประกอบพิธีสวดศพให้ ยกเว้นผู้ที่จบชีวิตในภาวะที่สติไม่สมบูรณ์ตามที่นักบวชพิจารณา ถ้าคุณหรือคนใกล้ตัวกำลังคิดเรื่องนี้ โทรคุยกับสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้

สัตว์เลี้ยงตายแล้วไปสวรรค์ไหม ตามศาสนาคริสต์

นักเทววิทยาเห็นต่างกัน โทมัส อไควนัสเขียนว่าวิญญาณสัตว์ดับไปพร้อมร่าง จอห์น เวสลีย์ผู้ก่อตั้งเมธอดิสต์เทศน์ว่าสัตว์ทั้งปวงจะได้รับการฟื้นฟูในวันสุดท้าย คำสอนพระศาสนจักรคาทอลิกข้อ 2416 บอกเพียงว่าสัตว์เป็นสิ่งสร้างที่พระเจ้าดูแล ไม่พบแหล่งที่บอกว่าสัตว์เลี้ยงจะได้เจอเจ้าของอีก

คนตายในสวรรค์มองเห็นเราไหม

คาทอลิกสอนว่านักบุญในสวรรค์วิงวอนพระเจ้าเพื่อคนเป็น และคนเป็นสวดให้ผู้ตายได้ (ข้อ 956 และ 958) แต่ห้ามเรียกวิญญาณหรือพึ่งคนทรง ลูเทอร์ในงานเขียนปี 1530 เห็นต่าง ว่าผู้ตายหลับอยู่และไม่รับรู้สิ่งใด

แหล่งที่มาของความเชื่อที่อ้างถึง (60)

www.vatican.va · www.vatican.va/archive/ENG0015/__P2M.HTM

www.vatican.va · www.vatican.va/archive/ENG0015/__P2N.HTM

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Purgatory

www.vatican.va · www.vatican.va/archive/ENG0015/__P2O.HTM

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Hell_in_Christianity

www.biblegateway.com · www.biblegateway.com/passage/?search=Revelation+21:1-4,21-23&version=N

www.biblegateway.com · www.biblegateway.com/passage/?search=Matthew+25:31-46&version=NRSVUE

www.biblegateway.com · www.biblegateway.com/passage/?search=Luke+16:19-31&version=NRSVUE

www.vatican.va · www.vatican.va/archive/ENG0015/__P7Z.HTM

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Reincarnation

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Last_Judgment

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Heaven_in_Christianity

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Prayer_for_the_dead

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Annihilationism

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Third_heaven

www.biblegateway.com · www.biblegateway.com/passage/?search=2+Corinthians+12:2&version=NRSVUE

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Veneration_of_the_dead

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Book_of_Life

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Pearly_gates

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Saint_Peter

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Inferno_(Dante)

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Harrowing_of_Hell

de.wikipedia.org · de.wikipedia.org/wiki/Opferkerze

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Ofrenda_votiva

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Votive_candle

la.wikipedia.org · la.wikipedia.org/wiki/Requiem

ru.wikipedia.org · ru.wikipedia.org/wiki/Кутья

ru.wikipedia.org · ru.wikipedia.org/wiki/День_всех_усопших_верных

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Christian_burial

de.wikipedia.org · de.wikipedia.org/wiki/Kirchliche_Bestattung

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Día_de_los_Fieles_Difuntos

pl.wikipedia.org · pl.wikipedia.org/wiki/Zaduszki

ru.wikipedia.org · ru.wikipedia.org/wiki/Радоница

ru.wikipedia.org · ru.wikipedia.org/wiki/Красный_угол

ru.wikipedia.org · ru.wikipedia.org/wiki/Икона

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Visión_cristiana_sobre_la_magia

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Sacramento_del_orden

ru.wikipedia.org · ru.wikipedia.org/wiki/Сороковины

de.wikipedia.org · de.wikipedia.org/wiki/Trauer

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Escapulario

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Medalla_Milagrosa

ru.wikipedia.org · ru.wikipedia.org/wiki/Нательный_крест

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Reliquia

el.wikipedia.org · el.wikipedia.org/wiki/Λείψανο

de.wikipedia.org · de.wikipedia.org/wiki/Kruzifix

de.wikipedia.org · de.wikipedia.org/wiki/Fastenzeit

fr.wikipedia.org · fr.wikipedia.org/wiki/Carême

de.wikipedia.org · de.wikipedia.org/wiki/Taufe

fr.wikipedia.org · fr.wikipedia.org/wiki/Confirmation

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Matrimonio_en_la_Iglesia_católica

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Exorcismo_en_la_Iglesia_católica

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Unción_de_enfermos

de.wikipedia.org · de.wikipedia.org/wiki/Weihwasser

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Pascua

el.wikipedia.org · el.wikipedia.org/wiki/Πάσχα

es.wikipedia.org · es.wikipedia.org/wiki/Navidad

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Limbo

de.wikipedia.org · de.wikipedia.org/wiki/Der_dritte_Himmel

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Seven_heavens

en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/2_Enoch

วิธีนับ: รวบรวม 370 ความเชื่อจากทุกทวีป ทั้งที่ยังมีคนนับถือและอารยธรรมโบราณ จากแหล่งหลายสิบภาษา นับ 1 ความเชื่อเป็น 1 เสียง และนับเฉพาะที่มีแหล่งยืนยัน ความเชื่อที่ไม่ปรากฏในหน้านี้ไม่ได้แปลว่าไม่มีความเชื่อนั้น อาจแค่ยังไม่มีเอกสารที่เราค้นถึง ศาสนาที่มีคัมภีร์มาก (พุทธ ฮินดู จีน ยิว คริสต์ อิสลาม) จึงมีรายละเอียดมากกว่าความเชื่อที่เล่าปากต่อปาก ข้อมูลบางส่วนมาจากบันทึกของมิชชันนารีหรือคนนอก หน้านี้ไม่ได้ตัดสินว่าความเชื่อไหนถูก

เทียบกับทั้งโลก: สวรรค์มีกี่ชั้น · นรกมีกี่ขุม · แผนที่สวรรค์–นรก
ศาสนาอื่น: ไตรภูมิ (คติไทย) · จีน · อิสลาม · ฮินดู

ดูว่า 26 ศาสตร์เห็นตรงกันเรื่องไหนของคุณ →