18 คือจำนวนขุมที่ลงโทษ 10 คือจำนวนศาลที่ตัดสิน สองระบบซ้อนกัน ส่วนสวรรค์ฝั่งเต๋านับ 36 ชั้น พุทธจีนนับ 28 ชั้นกับแดนสุขาวดี

ตามคติจีน คนตายไม่ได้ลงนรกทันที ผู้ตายไปรับการพิจารณาชั้นต้นที่ศาลเทพเจ้าเมือง (เฉิงหวง) ก่อน แล้วถูกส่งเข้ายมโลก ผ่านศาลพญายมทีละศาลรวม 10 ศาล ศาลสุดท้ายส่งไปเกิดใหม่ หลังดื่มน้ำแกงยายเมิ่งให้ลืมชาติก่อนแล้วข้ามสะพานไน่เหอ นรกจีนจึงเป็นที่ชำระโทษก่อนไปเกิด อยู่นานตามความหนักของบาป มีบางแหล่งเท่านั้นที่ว่าบาปหนักที่สุดต้องอยู่อเวจีตลอดไป

เรื่องที่คนสับสนบ่อยคือ 18 กับ 10 เลข 10 คือจำนวนศาลที่ตัดสิน เลข 18 คือจำนวนขุมที่ลงโทษ แหล่งภาษาจีนบอกว่านรก 18 ชั้นอยู่ใต้การดูแลของพญายมสิบศาล และรายชื่อ 18 ขุมก็ไม่ตรงกันในแต่ละสำนัก ส่วนสวรรค์ ฝั่งเต๋านับ 36 ชั้น ยอดบนสุดเป็นแดนของสามบริสุทธิ์ (ซานชิง) พุทธจีนนับสวรรค์ 28 ชั้น และมีแดนสุขาวดีของพระอมิตาภะอยู่นอกนั้นอีกที

คติจีนในหน้านี้มาจากสองสายที่ซ้อนกัน คือศาสนาพื้นบ้านจีนกับเต๋า และพุทธมหายานแบบจีน ตัวเลขที่ต่างกันมักมาจากคนละชั้นของแหล่ง บางเรื่องมาจากพระสูตรอย่างทีฆอาคม บางเรื่องมาจากหนังสือสอนธรรมรุ่นหลังอย่างยวี่ลี่เป่าเชา (บันทึกหยก) และบางเรื่องมาจากนิยายหรือภาพวาดอย่างไซอิ๋วกับภาพพิธีสุ่ยลู่ หน้านี้จะบอกทุกครั้งว่าเรื่องไหนมาจากชั้นไหน

18 ขุม กับ 10 ศาล: คนละระบบที่ซ้อนกัน

ระบบศาลเป็นเรื่องของผู้ตัดสิน ยมโลกจีนจัดแบบราชการ ศาลเทพเจ้าเมืองระดับอำเภอ เมือง จังหวัด หรือเมืองหลวงพิจารณาชั้นต้น แล้วส่งต่อให้พญายมสิบศาล ซึ่งเป็นลูกน้องของตงเยว่ต้าตี้ เทพแห่งเขาไท่ซาน กับเฟิงตูต้าตี้ แหล่งภาษาจีนเทียบว่าคล้ายประธานกับรองประธานศาล หนังสือชักชวนทำดีของชาวบ้านอีกสายยกพระกษิติครรภโพธิสัตว์เป็นประมุขยมโลก นับสิบศาลรวมกับวังกษิติครรภ์ วังตงเยว่ และวังเฟิงตูเป็น 13 วัง ยมะของอินเดียมีองค์เดียว ผ่านการแปลพระสูตรหลายราชวงศ์ในจีนจึงกลายเป็นสิบองค์ และระบบสิบศาลเกิดในสมัยถังจากคัมภีร์ตี้จั้งสือหวางจิง ซึ่งแหล่งจัดเป็นคัมภีร์ที่ความแท้ยังเป็นที่สงสัย

ระบบขุมเป็นเรื่องของที่ลงโทษ และเลข 18 มีที่มาหลายทาง พระสูตรทีฆอาคม ภาคโลกสูตร ว่ามีนรกใหญ่ 8 ขุม กับนรกเย็น 10 ขุมอยู่ระหว่างภูเขาเพชรสองลูกที่ขอบโลก รวมเป็น 18 พระสูตรสิบแปดนิรยะ (十八泥犁經) ก็นับ 18 เหมือนกัน แต่เป็นนรกไฟ 8 ขุมใต้ดินกับนรกเย็น 10 ขุมที่ขอบฟ้า ไม่ได้ซ้อนเป็นชั้น ภาพสิบศาลนับอีกแบบ คือนรกโดดเดี่ยว นรกใกล้ขอบ นรกเย็น 8 และนรกร้อน 8 วิกิพีเดียภาษาจีนสรุปว่าความเชื่อพื้นบ้านจีนรับแนวคิดนรกมาจากพราหมณ์ ฮินดู และพุทธของอินเดีย แล้วเกิดคำว่านรก 18 ชั้นขึ้น แต่แต่ละสำนักบอกไม่ตรงกันว่า 18 ชั้นมีอะไรบ้าง

สองระบบเชื่อมกันตรงที่พญายมแต่ละศาลคุมนรกของตัวเอง ตามตารางในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ ศาลที่ 2 ถึง 9 คุมนรกร้อนศาลละ 1 ขุมและนรกเย็นศาลละ 1 ขุม รวม 16 ขุม ส่วนยวี่ลี่เป่าเชาเล่าอีกแบบ ว่าพญายมสิบองค์คุมนรกใหญ่ 8 ขุม แต่ละขุมมีนรกบริวาร 16 รวม 128 ขุม และบอกไว้เลยว่าที่ชาวบ้านเรียก 18 ชั้นนั้นเรียกผิด ยวี่ลี่เป็นหนังสือคุณธรรมที่พิมพ์ในสมัยชิง ส่วนจะเก่าถึงสมัยซ่งหรือไม่ยังเถียงกันอยู่

ศาลพญายม 10 ศาล: ใครนั่งศาลไหน คุมนรกอะไร

ตารางนี้รวมจากตารางในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษกับวิกิพีเดียภาษาจีนหน้านรกในวัฒนธรรมจีน สองแหล่งตรงกันเกือบทั้งหมด ต่างกันตรงเมืองอู่ตายว่าอยู่ศาลที่ 6 หรือศาลที่ 9 และในคัมภีร์สิบราชาของพุทธกับเต๋า ชื่อพญายมศาลที่ 8 กับ 9 มักสลับกัน ชาวบ้านเล่าว่าพญายมศาลที่ 5 แซ่เปา คือเปาบุ้นจิ้น เพราะคติจีนถือว่าขุนนางที่ซื่อตรงตายไปแล้วได้เป็นขุนนางในยมโลก

ศาลพญายมคุมอะไร
1ฉินกว่างหวัง (秦廣王)อายุสั้นยาว การเกิดตาย และเคราะห์ของมนุษย์ · แท่นกระจกกรรม
2ฉู่เจียงหวัง (楚江王)นรกร้อนสัญชีวะ + นรกเย็นอรพุทะ
3ซ่งตี้หวัง (宋帝王)กาฬสุตตะ (เชือกดำ) + นิรรพุทะ
4อู่กวนหวัง (五官王)สังฆาตะ + อฏฏะ
5เหยียนหลัวหวัง หรือเอี๊ยมล้ออ๋อง (閻羅王)โรรุวะ + หหวะ + นรกควักหัวใจ 16 ขุม · เล่ากันว่าคือเปาบุ้นจิ้น
6เปี้ยนเฉิงหวัง (卞城王)มหาโรรุวะ + หุหุวะ · ตารางภาษาอังกฤษใส่เมืองอู่ตายไว้ศาลนี้
7ไท่ซานหวัง (泰山王)ตาปนะ + บัวเขียว
8ตูซื่อหวัง (都市王)มหาตาปนะ + บัวแดง
9ผิงเติ่งหวัง (平等王)อเวจี + บัวแดงใหญ่ · แหล่งภาษาจีนใส่เมืองอู่ตายไว้ศาลนี้ · ยวี่ลี่ว่าคนฆ่าคน วางเพลิง ทำลายทรัพย์คนอื่น รับโทษที่นี่
10จ้วนหลุนหวัง (轉輪王)รับวิญญาณจากทุกศาล แยกดีชั่ว กำหนดชั้น แล้วส่งไปเกิดใหม่

นรก 18 ขุม มีอะไรบ้าง

วิกิพีเดียภาษาจีนหน้านรก 18 ชั้นยกรายชื่อไว้ 4 ฉบับ ตารางข้างบนคือฉบับภาพชุดของพิธีสุ่ยลู่ (水陸全圖) ซึ่งเรียง 18 ชื่อครบในลำดับเดียว ชื่อแต่ละขุมบอกวิธีลงโทษ แต่แหล่งไม่ได้บอกว่าขุมไหนรับบาปอะไร ฉบับอื่นเรียงไม่เหมือนกัน ภาพเฟิงตู (酆都變相) แบ่งเป็นนรกฝั่งตะวันออก 9 ขุม ฝั่งตะวันตก 9 ขุม มีขุมควักหัวใจ ถลกหนัง และหนอนชอนไช ส่วนไซอิ๋ว ซึ่งเป็นนิยาย ไม่ใช่คัมภีร์ ให้อีก 18 ชื่อ มีขุมดึงเอ็น ขุมมืด และอเวจี (阿鼻)

ชื่อที่โผล่ในทั้งสามฉบับมีขุมดึงลิ้น ภูเขามีด และกระทะน้ำมัน และทุกฉบับมีนรกน้ำแข็งอยู่ด้วย ลำดับขุมก็ไม่ลงตัว หน้าเรื่องนรกในวัฒนธรรมจีนบอกว่าชั้นที่ 18 ซึ่งทรมานที่สุดคืออเวจี ทุกข์ไม่มีช่วงหยุด แต่ในภาพสุยลู่ ขุมที่ 18 คือเลื่อย สิ่งที่หลายแหล่งพูดตรงกันคือสัตว์นรกถูกทรมานจนตาย แล้วฟื้นคืนสภาพเดิมมารับโทษซ้ำ

ขุมชื่อจีนแปลตามชื่อ
1拔舌ดึงลิ้น
2剪刀กรรไกร
3鐵樹ต้นไม้เหล็ก
4孽鏡กระจกกรรม
5蒸籠ลังนึ่ง
6銅柱เสาทองแดง
7刀山ภูเขามีด
8冰山ภูเขาน้ำแข็ง
9油鍋กระทะน้ำมัน
10牛坑หลุมวัว
11石壓หินทับ
12舂臼ครกตำ
13血池สระเลือด
14枉死ตายอู่ (ตายก่อนอายุขัย)
15磔刑แล่เนื้อ
16火山ภูเขาไฟ
17石磨โม่หิน
18刀鋸เลื่อย

บาปไหนลงขุมไหน และอยู่นานแค่ไหน

ฝั่งความเชื่อพื้นบ้าน วิกิพีเดียภาษาอังกฤษหน้าสิบพญายมว่าบาปหนักอย่างอกตัญญูต่อพ่อแม่ ข่มขืน และความเสเพล ถูกตัดสินให้อยู่อเวจีตลอดไป คนที่ผลิตสื่อลามกถูกส่งผ่านนรกหลายขุม สุดท้ายอยู่อเวจีจนกว่าสื่อเหล่านั้นจะหมดไปจากโลก ยวี่ลี่เป่าเชาว่าคนวางเพลิงเผาบ้าน ทำลายทรัพย์คนอื่น และทำร้ายชีวิตคน รับโทษที่ศาลที่ 9 แต่ถ้ารู้ผิด สำนึกจริงใจ ไม่ทำอีก และทำดี ก็ลดโทษได้ นอกจากนี้บางคนเชื่อว่าใช้เงินกระดาษติดสินบนผีคุมนรกให้พ้นโทษหนักได้

ฝั่งพุทธ วิกิพีเดียภาษาเกาหลีหน้านรกในพุทธศาสนาไล่บาปกับนรกร้อนไว้เป็นขั้น ฆ่าสัตว์ลงสัญชีวะ ถูกข่วนฉีก ถูกผู้คุมตีด้วยกระบองเหล็ก ตายแล้วลมเย็นพัดให้ฟื้นมารับโทษอีก ฆ่าคน ลักขโมย สอนความเห็นผิด หรือไม่ดูแลคนที่กำลังจะฆ่าตัวตาย ลงกาฬสุตตะ ถูกมัดด้วยโซ่เหล็กดำร้อนแล้วตัดด้วยขวานและเลื่อย ถ้าเพิ่มผิดกามลงสังฆาตะ ถูกภูเขาเหล็กสองลูกบีบ เพิ่มดื่มสุราลงโรรุวะ ถูกต้มในกระทะและกรอกน้ำทองแดงเดือด เพิ่มพูดปดลงตาปนะ ถูกเผาในหอเหล็กร้อน ยิ่งบาปซ้อนมาก ยิ่งลงลึก

เรื่องเวลา นรกพุทธมีหน่วยนับของมันเอง ตัวอย่างนรกขุมหนึ่ง สัตว์นรกมีอายุ 8,000 ปี โดย 800 ปีมนุษย์เท่ากับ 1 วัน 1 คืนของสวรรค์นิมมานรดี และ 8,000 ปีของนิมมานรดีเท่ากับ 1 วัน 1 คืนของนรกนั้น หลักพุทธจีนถือว่าอยู่นรกเพียงจนหมดกรรม และพระกษิติครรภ์ตั้งปณิธานว่านรกยังไม่ว่างจะไม่บรรลุพุทธะ แต่พระสูตรพระกษิติครรภ์ก็ว่าผู้ทำปัญจานันตริยกรรมตกอเวจี พันหมื่นล้านกัปหาทางออกไม่ได้ ขณะที่อมิตายุรธยานสูตรว่าผู้ทำบาปเดียวกันนี้ถ้าสวดพระนามพระอมิตาภะก็ไปสุขาวดีได้ แหล่งที่เราอ่านอธิบายว่าสองข้อนี้ไม่ขัดกัน

สวรรค์จีนมีกี่ชั้น

ตารางนี้คือทฤษฎีสวรรค์ 36 ชั้นของเต๋า ซึ่งลงตัวในต้นราชวงศ์ถัง แต่เต๋าไม่ได้มีแบบเดียว วิกิพีเดียภาษาจีนหน้าซานชิงบอกว่าตำนานเต๋าไม่ได้แต่งโดยคนคนเดียวในคราวเดียว จึงมีทั้งแบบสวรรค์ 3 ชั้น 9 ชั้น 32 ชั้น 36 ชั้น และ 81 ชั้น แต่ทุกแบบยอดสุดคือสามแดนบริสุทธิ์ อวี้ชิง ซ่างชิง ไท่ชิง ก่อนพุทธเข้าจีน หวยหนานจื่อแบ่งฟ้าเป็น 9 ผืนตามทิศ ไม่มีสูงต่ำ คัมภีร์ตู้เหรินจิงของสำนักหลิงเป่าก็เรียงสวรรค์ 32 ชั้นตามสี่ทิศ ทิศละ 8 แต่ละชั้นมีเทพจักรพรรดิหนึ่งองค์ วิกิพีเดียภาษาญี่ปุ่นบอกว่า 28 ชั้นล่างยืมจากไตรภูมิของพุทธ แล้ววางสวรรค์ของเต๋าไว้ข้างบนเพื่อแสดงว่าสูงกว่า

เง็กเซียนฮ่องเต้ที่ชาวบ้านเรียกว่าฟ้าหรือทีกง เป็นประมุขราชสำนักสวรรค์ในความเชื่อพื้นบ้าน ฝ่ายเต๋าจัดให้เป็นหัวหน้าสี่ผู้ช่วย (ซื่ออวี้) รองจากสามบริสุทธิ์ วันเกิดทีกงคือ 9 ค่ำ เดือน 1 ส่วนใครได้ขึ้นสวรรค์ วิกิพีเดียภาษาจีนหน้ายมโลกว่าคนทั่วไปตายแล้วส่วนใหญ่อยู่ในยมโลกอย่างสงบ เหมือนใช้ชีวิตในโลกมนุษย์ คนบาปหนักถูกขังในนรก คนดีเลิศได้เป็นเซียนหรือเทพขึ้นสวรรค์ คนที่ตายก่อนวัยเพราะทำดีใหญ่ เช่น ตายเพราะช่วยคนหรือตายในหน้าที่ ขึ้นสวรรค์ทันที เป้าหมายสูงสุดของนักพรตเต๋าคือการเป็นเซียน และบนโลกเองก็มีถ้ำสวรรค์ 36 แห่งสำหรับเซียนที่อยู่บนดิน

ฝั่งพุทธจีนนับสวรรค์ 28 ชั้นในสามภพ แต่ละชั้นอายุยาวขึ้นไปเรื่อยๆ จาตุมหาราชิกา 500 ปีทิพย์ ดาวดึงส์ของท้าวสักกะ 1,000 ยามา 2,000 ดุสิต 4,000 นิมมานรดี 8,000 ปรนิมมิตวสวัตดี 16,000 ปีทิพย์ พอถึงชั้นพรหมนับเป็นกัป จนชั้นบนสุด เนวสัญญานาสัญญายตนะ อายุ 80,000 กัป (อีกตารางในหน้าเดียวกันว่า 84,000) รายชื่อแบบจีนมีสองชั้นที่เถรวาทไม่นับ คืออู๋อวิ๋นเทียน (無雲天) กับฝูเซิงเทียน (福生天) ทุกชั้นยังอยู่ในวงเวียนเกิดตาย เป้าหมายสูงสุดของพุทธจีนคือนิพพานหรือความเป็นพุทธะ

แดนสุขาวดีทางทิศตะวันตกของพระอมิตาภะไม่นับเป็นสวรรค์ แหล่งภาษาจีนวางไว้นอกสามภพ และวิกิพีเดียภาษาญี่ปุ่นว่าไปเกิดที่นั่นแล้วพ้นจากการเวียนเกิด ในสระมีดอกบัวใหญ่เท่าล้อรถ บัวเขียวแสงเขียว บัวแดงแสงแดง มีนกเทศน์ธรรมวันละ 6 เวลา ทางไปคือศรัทธา ปณิธาน และการปฏิบัติ โดยเฉพาะการสวดพระนามพระอมิตาภะ และตอนตายใจไม่ฟั่นเฟือน สายสุขาวดีเชื่อว่าพระอมิตาภะกับพระโพธิสัตว์เสด็จมารับผู้ใกล้ตาย พระสูตรอมิตาภะว่าผู้ไปเกิดที่นั่นจะได้อยู่ร่วมกับคนดีชั้นสูง แต่ไม่ได้พูดถึงการพบครอบครัว

ชั้นชื่อใครอยู่ ใครครองทางขึ้นไป
1-6กามภูมิ 6 ชั้นผู้มีอายุยืน อยู่ท่ามกลางรัตนะ แต่ยังเกิดตายถือศีลสิบจนกรรมทางวาจาบริสุทธิ์
7-24รูปภูมิ 18 ชั้นอายุยืนแต่ยังเกิดตายกรรมทางกายบริสุทธิ์
25-28อรูปภูมิ 4 ชั้นอายุยืนแต่ยังเกิดตายกรรมทางใจบริสุทธิ์
29-32สวรรค์จ้งหมิน 4 ชั้นไม่มีเกิดตาย ภัยพิบัติไปไม่ถึงเข้าสู่การปฏิบัติเก้าขั้น
33แดนไท่ชิง สวรรค์ต้าชื่อเต้าเต๋อเทียนจุน (ไท่ซ่างเหล่าจวิน)แหล่งไม่ได้บอก
34แดนซ่างชิง สวรรค์อวี่อวี๋หลิงเป่าเทียนจุนแหล่งไม่ได้บอก
35แดนอวี้ชิง สวรรค์ชิงเวยหยวนสื่อเทียนจุนแหล่งไม่ได้บอก
36สวรรค์ต้าหลัว (ยอดสุด)หยวนสื่อเทียนจุน · มีภูเขาอวี้จิง ธารห้าสี แสงเก้าสีแหล่งไม่ได้บอก

ตายแล้ว 7 วัน 49 วัน: เส้นทางผ่านยมโลก

ความเชื่อพื้นบ้านเล่าว่าผู้มารับวิญญาณคือเฮยไป๋อู๋ฉาง ยมทูตขาวดำ ส่วนผีหัววัวกับผีหน้าม้าเป็นผู้เฝ้าแดนนรกและพาวิญญาณไปศาล ตำนานหนึ่งว่าสองตนนี้เฝ้าสะพานไน่เหอ ผลักวิญญาณที่ทำบาปตกสะพาน ก่อนเข้าศาล ทุกคนต้องยืนหน้าแท่นกระจกกรรมซึ่งฉายบาปทั้งชีวิตให้เห็น หลังตาย 7 วันเข้าศาลที่ 1 แล้วถูกส่งต่อศาลถัดไปทุกรอบ 7 วัน ต่อด้วย 100 วัน ครบปี และ 3 ปี ชาวบ้านเล่าว่าช่วงนี้ถ้าไม่มีลูกหลานทำบุญให้ และตอนมีชีวิตก็ไม่ได้ทำดีไว้ จะถูกตัดสินตามบาปแล้วส่งลงนรก ญาติจึงทำบุญทุก 7 วัน เรียกว่าชีชีไจ (七七齋) ครบ 49 วัน

คืนวันที่ 6 ถึงเช้าวันที่ 7 เรียกว่าโถ่วชิก เล่ากันว่าวิญญาณกลับบ้านคืนนั้น ครอบครัวเตรียมอาหารไว้หนึ่งมื้อแล้วจุดธูปรอ ระหว่างทางไปยมโลก วิญญาณผ่านหอมองบ้าน (望鄉臺) เห็นครอบครัวได้เป็นครั้งสุดท้าย บัญชีบุญบาปมีคนจดหลายชั้น เจ้าเตาจดความดีความชั่วของแต่ละบ้านแล้วรายงานสำนักฟ้าทุกวันที่ 1 ของเดือน และขึ้นสวรรค์ไปรายงานเง็กเซียนตอนปลายปี เทพเจ้าเมืองบันทึกและรายงานความดีชั่ว ส่วนผู้ปฏิบัติจดเองในสมุดกงกั้วเก๋อ ให้คะแนนบวกลบทีละข้อ ตรวจทุกเดือนทุกปี เต๋าถือว่าคนมี 3 หุน 7 พั่ว ตายแล้วสามหุนแยกไปสามทาง ฟ้า หลุมศพหรือป้ายวิญญาณ และยมโลก ส่วนเจ็ดพั่วสลายไปกับร่าง

ปลายทางของยมโลกคือศาลที่ 10 ก่อนไปเกิด ทุกดวงต้องดื่มน้ำแกงยายเมิ่ง (孟婆湯) ให้ลืมชาติก่อนและเรื่องในนรก เพื่อตัดความรักความแค้นข้ามชาติ แหล่งภาษาจีนว่าความเชื่อเรื่องน้ำแกงเริ่มราวกลางราชวงศ์หมิง ฉบับแรกว่าดื่มแล้วกลับโลกมนุษย์ไม่ได้ ฉบับหลังเน้นให้ลืม แล้วข้ามสะพานไน่เหอ ชื่อไน่มาจากแม่น้ำในนรกตามคติพุทธ บันทึกภาษาเวียดนามที่เล่าตำนานจีนว่าใครตกสะพานจะถูกสัตว์ร้ายใต้น้ำฉีกกิน ฝั่งพุทธจีนอธิบายช่วงเดียวกันอีกแบบ ตายแล้วจิตได้กายละเอียดชั่วคราวที่เรียกว่าจงอิน (中陰) อยู่ไม่เกิน 49 วันก่อนไปเกิด คนที่ไปอรูปภพหรืออเวจีไปทันที บุญที่ญาติทำให้ ผู้ตายได้ 1 ใน 7 ส่วน อีก 6 ส่วนเป็นของผู้ทำ ส่วนเถรวาทปฏิเสธจงอิน ถือว่าเกิดใหม่ทันที

ผีที่ยังค้างอยู่บนโลก

ตั้งแต่สมัยซางและโจว คนจีนเชื่อแล้วว่าคนตายกลายเป็นผี (กุ่ย) และฐานะตอนมีชีวิตยังคงอยู่ในยมโลก ผีที่น่าห่วงคือผีร้ายและผีเร่ร่อน คนตายโหง ตายเด็ก หรือไม่มีลูกหลานเซ่น ซึ่งไม่มีใครจุดธูปให้จึงมาก่อกวนโลกมนุษย์ รัฐหรือชุมชนจึงเซ่นรวมให้ ฝั่งพุทธเรียกผีหิวที่ไม่มีใครให้ทานว่าเปรต เดือน 7 ของจีนถือเป็นเดือนผี วันที่ 15 เดือน 7 คือจงหยวน วันเกิดตี้กวนของเต๋าผู้อภัยโทษแก่วิญญาณ ตรงกับอุลลัมพนะของพุทธที่ถวายพระพุทธและสงฆ์เพื่อช่วยบรรพบุรุษ ซึ่งผูกกับเรื่องพระโมคคัลลานะ (มู่เหลียน) ลงนรกไปช่วยแม่ ฉบับจีนเก่าสุดพบในต้นฉบับตุนหวงราวศตวรรษที่ 9 ในเดือนนี้คนเลี่ยงการผ่าตัด ซื้อรถ ว่ายน้ำ ย้ายบ้าน แต่งงาน และผิวปาก

คนตายก่อนอายุขัยจากอุบัติเหตุ เช่น ตกที่สูง จมน้ำ หรือไฟคลอก และไม่ได้ทำดีหรือชั่วมาก ความเชื่อพื้นบ้านว่าไปอยู่เมืองอู่ตาย (枉死城) จนครบอายุขัยที่ฟ้ากำหนดไว้เดิม ถ้ากำหนด 90 ปีแต่ตายตอน 40 ต้องอยู่ถึง 90 และออกมารับของเซ่นวันสารทจีนไม่ได้ ญาติเชิญพระหรือนักพรตเต๋าทำพิธีทลายเมืองเพื่อช่วยออกมา คนที่จมน้ำตายเป็นผีน้ำ ไปเกิดไม่ได้จนกว่าจะดึงคนอื่นลงน้ำเป็นตัวแทน คนหนุ่มสาวที่ตายก่อนแต่งงาน พ่อแม่จัดแต่งงานผีให้ ส่วนพุทธจีนสายหลักไม่มีเรื่องเมืองอู่ตาย แต่สอนให้ทำบุญให้ผู้ตายผิดธรรมชาติด้วยพิธีเอี่ยมเค่า (瑜伽焰口)

เรื่องการฆ่าตัวตาย ความเชื่อพื้นบ้านจีนเล่าว่าผู้ที่ฆ่าตัวตายเพราะเรื่องเล็กน้อยไม่ได้อยู่เมืองอู่ตายชั้นนอก ชาวบ้านเล่าสองแบบ แบบหนึ่งติดอยู่ ณ ที่ที่ตาย อีกแบบถูกขังในชั้นในที่เรียกว่านรกโดดเดี่ยว ติดต่อข้างนอกไม่ได้ เข้าฝันครอบครัวได้เฉพาะเมื่อเทพอนุญาต และทั้งสองแบบใช้พิธีทลายเมืองช่วยได้ ฝั่งพุทธ วิกิพีเดียภาษาเกาหลีนับการไม่ดูแลคนที่กำลังจะฆ่าตัวตายเป็นบาปข้อหนึ่งของนรกกาฬสุตตะ ถ้าคุณหรือคนใกล้ตัวกำลังคิดเรื่องนี้ โทรคุยกับสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้

เทียบกับทั้งโลก

ในซีรีส์ตายแล้วไปไหน เรามี 127 ความเชื่อที่พูดถึงนรก 70 ความเชื่อมีแดนล่างแห่งเดียว มีเพียง 41 ที่แบ่งหลายขุม และเลข 18 ซ้ำกันอยู่ที่จีนกับทิเบต คติจีนจึงอยู่ในกลุ่มส่วนน้อยที่นับนรกละเอียด แต่อยู่กับกลุ่มใหญ่เรื่องเวลา จาก 56 ความเชื่อที่ตอบว่านรกถาวรไหม 19 บอกว่าไม่ถาวร มีแค่ 5 ที่บอกว่าถาวร ผู้ตัดสินก็เป็นแบบที่พบทั่วเอเชีย จาก 76 ความเชื่อที่พูดเรื่องนี้ 50 ความเชื่อบอกว่าตายแล้วต้องถูกตัดสิน และยมที่เปลี่ยนชื่อไปตามภาษาพบใน 16 ความเชื่อ ทั้งหมดอยู่ในเอเชีย ส่วนการทำบุญ 49 วันพบใน 6 ความเชื่อ ทั้งหมดในเอเชียและผูกกับพุทธ สวรรค์ 36 ชั้นก็ไม่ใช่เลขที่พบบ่อย ใน 48 ความเชื่อที่นับสวรรค์เป็นชั้น เลขที่พบบ่อยที่สุดคือ 7

สิ่งที่คติจีนต่างจากที่อื่นชัดที่สุดคือยมโลกเป็นราชการ มีศาลชั้นต้นระดับอำเภอ มีทะเบียนเป็นตาย มีขุนนางที่ตายแล้วไปรับตำแหน่ง อย่างเปาบุ้นจิ้น และมีความเชื่อว่าเงินกระดาษติดสินบนผีคุมนรกได้ ความเชื่อที่มีตำรามากอย่างจีนจึงมีรายละเอียดให้เล่ามากกว่า ส่วนความเชื่อที่ข้อมูลบางไม่ได้แปลว่าเขาไม่เชื่อ แค่แหล่งที่เราอ่านได้ไม่ได้บรรยายไว้ ภาพรวมทั้งโลกอ่านต่อได้ในซีรีส์ /blog/after-death/

คำถามที่คนถามบ่อย

นรกจีนมีกี่ขุม

คำที่ใช้กันทั่วไปคือนรก 18 ขุม (18 ชั้น) แต่แหล่งแต่ละสำนักนับต่างกัน ทีฆอาคมนับนรกใหญ่ 8 กับนรกเย็น 10 รวม 18 ส่วนยวี่ลี่เป่าเชานับนรกใหญ่ 8 ขุม ขุมละ 16 บริวาร รวม 128 และว่าเลข 18 เป็นคำเรียกผิดของชาวบ้าน

นรก 18 ขุมมีอะไรบ้าง

ฉบับภาพพิธีสุ่ยลู่มี ดึงลิ้น กรรไกร ต้นไม้เหล็ก กระจกกรรม ลังนึ่ง เสาทองแดง ภูเขามีด ภูเขาน้ำแข็ง กระทะน้ำมัน หลุมวัว หินทับ ครกตำ สระเลือด ตายอู่ แล่เนื้อ ภูเขาไฟ โม่หิน และเลื่อย ภาพเฟิงตูกับไซอิ๋วให้รายชื่ออื่นที่ไม่ตรงกัน

นรก 10 ขุมของจีนคืออะไร

เลข 10 ของจีนคือศาลพญายม 10 ศาล ไม่ใช่ขุมนรก ผู้ตายผ่านทีละศาลตั้งแต่วันที่ 7 หลังตาย ศาลที่ 2 ถึง 9 แต่ละศาลคุมนรกร้อนและนรกเย็นอย่างละขุม ศาลที่ 10 ส่งไปเกิดใหม่

สวรรค์จีนมีกี่ชั้น

ฝั่งเต๋านับ 36 ชั้นตามทฤษฎีที่ลงตัวในต้นราชวงศ์ถัง แต่ก็มีแบบ 3, 9, 32 และ 81 ชั้น ยอดสุดทุกแบบคือสามแดนบริสุทธิ์ ฝั่งพุทธจีนนับ 28 ชั้น และแดนสุขาวดีอยู่นอกนั้น

พญายมจีน ยมทูตจีน และหัววัวหน้าม้า ต่างกันยังไง

พญายมทั้งสิบเป็นผู้พิพากษา องค์ที่ศาลที่ 5 คือเหยียนหลัวหวังหรือเอี๊ยมล้ออ๋อง ยมทูตขาวดำ (เฮยไป๋อู๋ฉาง) เป็นผู้มารับวิญญาณเข้ายมโลก ส่วนหัววัวหน้าม้าเฝ้าแดนนรกและคุมวิญญาณไปศาล ทั้งหมดอยู่ใต้ตงเยว่ต้าตี้กับเฟิงตูต้าตี้

น้ำแกงยายเมิ่งคืออะไร

น้ำแกงที่ยายเมิ่ง (เมิ่งผัว) ให้วิญญาณดื่มก่อนไปเกิด เพื่อลืมชาติก่อนและเรื่องในนรก ตัดความรักความแค้นข้ามชาติ แล้วจึงข้ามสะพานไน่เหอ แหล่งภาษาจีนว่าความเชื่อนี้เริ่มราวกลางราชวงศ์หมิง

คนจีนทำบุญ 49 วันทำไม

ความเชื่อพื้นบ้านเล่าว่าวิญญาณเข้าศาลพญายมศาลแรกวันที่ 7 แล้วผ่านศาลต่อไปทุก 7 วัน ถ้าไม่มีลูกหลานทำบุญให้อาจถูกส่งลงนรก ญาติจึงทำบุญทุก 7 วันจนครบ 49 วัน ฝั่งพุทธจีนถือว่าช่วง 49 วันนี้จิตอยู่ในภาวะจงอินก่อนไปเกิด

ตามคติจีน วิญญาณกลับบ้านวันไหน

คืนวันที่ 6 ถึงเช้าวันที่ 7 หลังตาย เรียกว่าโถ่วชิก ครอบครัวเตรียมอาหารไว้หนึ่งมื้อแล้วจุดธูปรอ และทุกปีในเดือน 7 ของจีน ซึ่งถือเป็นเดือนผี

แหล่งที่มาของความเชื่อที่อ้างถึง (60)
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/十八层地狱
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Diyu
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Meng_Po
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/十殿閻羅
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Ox-Head_and_Horse-Face
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/地獄_(中華文化)
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Yama_(Buddhism)
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Ancestor_veneration_in_China
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Xian_(Taoism)
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/陰間
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/破地獄
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/十八层地狱
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/三清
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Heibai_Wuchang
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/黑白無常
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Chinese_folk_religion
ja.wikipedia.org · ja.wikipedia.org/wiki/道教
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/尸解
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/玉歷寶鈔
vi.wikipedia.org · vi.wikipedia.org/wiki/Nại_Hà
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/奈何橋
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/太阴星君
ja.wikipedia.org · ja.wikipedia.org/wiki/東嶽大帝
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/牛頭馬面
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/孟婆
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Joss_paper
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Ghost_Festival
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Mulian_Rescues_His_Mother
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/目連救母
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/觀落陰
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/三牲
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/紙錢
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/天公生
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/荼毘
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/撿骨
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Mingqi
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/陪葬
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/清明節
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/中元節與盂蘭盆節
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Ancestral_tablet
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/牌位
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/灶君
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/土地公
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/扶乩
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/觀落陰
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Daoshi
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/道士
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/丁憂
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/五服
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/春節
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/符籙
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/護身符
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Tudigong
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Kitchen_God
en.wikipedia.org · en.wikipedia.org/wiki/Chinese_New_Year
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/抓周
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/冠禮
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/三書六禮
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/收驚
zh.wikipedia.org · zh.wikipedia.org/wiki/打小人

วิธีนับ: รวบรวม 370 ความเชื่อจากทุกทวีป ทั้งที่ยังมีคนนับถือและอารยธรรมโบราณ จากแหล่งหลายสิบภาษา นับ 1 ความเชื่อเป็น 1 เสียง และนับเฉพาะที่มีแหล่งยืนยัน ความเชื่อที่ไม่ปรากฏในหน้านี้ไม่ได้แปลว่าไม่มีความเชื่อนั้น อาจแค่ยังไม่มีเอกสารที่เราค้นถึง ศาสนาที่มีคัมภีร์มาก (พุทธ ฮินดู จีน ยิว คริสต์ อิสลาม) จึงมีรายละเอียดมากกว่าความเชื่อที่เล่าปากต่อปาก ข้อมูลบางส่วนมาจากบันทึกของมิชชันนารีหรือคนนอก หน้านี้ไม่ได้ตัดสินว่าความเชื่อไหนถูก

เทียบกับทั้งโลก: สวรรค์มีกี่ชั้น · นรกมีกี่ขุม · แผนที่สวรรค์–นรก
ศาสนาอื่น: ไตรภูมิ (คติไทย) · คริสต์ · อิสลาม · ฮินดู

ดูว่า 26 ศาสตร์เห็นตรงกันเรื่องไหนของคุณ →