ส่วนใหญ่ว่าสัตว์เวียนเกิดเหมือนคน แทบไม่มีใครพูดถึงการได้เจอเจ้าของอีก แต่ 22 ความเชื่อให้หมาเป็นผู้นำทางคนตาย
ในชุดข้อมูลนี้มี 24 ความเชื่อที่พูดถึงสัตว์หลังความตาย และทั้ง 24 มีคำตอบให้ คำตอบที่พบบ่อยที่สุด (10 ความเชื่อ) คือสัตว์อยู่ในวงเวียนเกิดตายเดียวกับคน ตายแล้วไปเกิดใหม่ตามกรรม มีแค่ 2 ที่บอกว่าวิญญาณสัตว์ดับไปพร้อมร่าง ส่วนเรื่องที่คนเลี้ยงสัตว์อยากรู้ที่สุด ว่าจะได้เจอกันอีกไหม ไม่พบแหล่งไหนในชุดนี้ที่บอกตรง ๆ ว่าสัตว์เลี้ยงจะรอเจอเจ้าของหลังตาย ความเชื่อที่มีตำรามากอย่างพุทธ ฮินดู อับราฮัม และจีน มีรายละเอียดมากกว่าที่อื่นเสมอ ความเชื่อที่ไม่มีข้อมูลจึงไม่ได้แปลว่าไม่มีคำตอบ
คำตอบของพุทธ
พุทธเถรวาทถือว่าสัตว์เป็นสัตว์โลกที่เวียนว่ายตายเกิดเหมือนคน แต่ไม่ใช้คำว่าวิญญาณถาวร ภพสัตว์เดรัจฉานเป็นหนึ่งในอบายภูมิ 4 สัตว์เกิดเป็นคนได้ และคนก็เกิดเป็นสัตว์ได้ ตัวอย่างที่ตำราเล่าคือม้ากัณฐกะของเจ้าชายสิทธัตถะ ตายแล้วไปเกิดเป็นพราหมณ์ ได้ฟังธรรมและบรรลุธรรม แต่ตำราก็เตือนว่าผู้ที่ตกไปอบาย รวมทั้งภพสัตว์ จะกลับมาเป็นคนได้ยากมาก เปรียบเหมือนเต่าตาบอด มีแหล่งหนึ่งบอกด้วยว่าสัตว์ตัวหนึ่งอาจเป็นญาติที่ตายไปแล้วมาเกิด
พุทธจีนไปไกลกว่านั้น คัมภีร์พรหมชาลสูตรฉบับจีนสอนว่าสัตว์ทุกตัวเคยเป็นพ่อแม่หรือญาติของเรามาก่อน พระพุทธเจ้าอนุญาตให้สัตว์ถือไตรสรณคมน์และรับศีลได้ แต่บวชไม่ได้ ส่วนทิเบตถือว่าสัตว์ที่ตายก็เข้าสู่บาร์โดเหมือนคน และมีพิธีซูร์อุทิศบุญให้สัตว์ที่ตายโดยเฉพาะในช่วง 49 วันหลังตาย ความเชื่อพื้นบ้านไทยพูดถึงขวัญของสัตว์ตอนยังมีชีวิต อย่างพิธีสู่ขวัญควายหลังไถนา แต่แหล่งไม่ได้บอกว่าสัตว์ตายแล้วไปไหน
ทั้งโลกตอบยังไง
กลุ่มใหญ่ที่สุดคือ 10 ความเชื่อที่ให้สัตว์เกิดใหม่ มีตั้งแต่ฮินดู เชน ซิกข์ พุทธจีน ทิเบต ฮินดูบาหลี และชาวเติร์กกับมองโกล ไปจนถึงกรีกและโรมันโบราณ ศาสนาเชนถือว่าสัตว์ พืช และจุลชีพมีชีวะ มหาวีระเองในอดีตชาติเคยเกิดเป็นสิงโต ในตำนานเอร์ของเพลโต ออร์เฟอุสเลือกเกิดเป็นหงส์ และหงส์ก็เลือกชีวิตคนได้ ชาวบาหลีทำพิธีงาเบินหนู เผาหนูที่ตายเพื่อส่งวิญญาณกลับสู่ภพของมัน หวังว่าถ้าเกิดใหม่จะไม่มาเป็นศัตรูพืชอีก ส่วนเท็งกรีตามคำอธิบายของหมอผีมองโกลร่วมสมัยคนหนึ่ง สัตว์มีสองวิญญาณ ดวงหนึ่งกลับมาเกิด อีกดวงไปอยู่ในธรรมชาติ
อีกกลุ่มส่งสัตว์ไปพร้อมเจ้าของ ชาวอียิปต์โบราณทำมัมมี่สัตว์ด้วย 4 เหตุผล และหนึ่งในนั้นคือให้สัตว์ที่รักได้ไปชีวิตหลังความตาย ชาวแอซเท็กฝังหมา xoloitzcuintle ไปกับผู้ตาย เพื่อนำทางวิญญาณผ่านมิกตลาน ชาวมายาบางกลุ่มทำแบบเดียวกัน หรือฝังหุ่นหมาแทน ในเรื่องเล่านอร์ส ม้าของบัลเดอร์ถูกจูงขึ้นกองไฟพร้อมเครื่องม้า และโอดินวางกฎว่าสิ่งที่เผาไปกับผู้ตายจะติดตัวไปวัลฮัลลา แต่กฎนั้นพูดถึงทรัพย์สิน ไม่ได้ระบุว่าวิญญาณสัตว์ไปถึง
บางศาสนาให้สัตว์มีที่ของตัวเอง อัลกุรอาน (6:38) ว่าสัตว์ทุกชนิดเป็นประชาชาติเหมือนมนุษย์ และจะถูกชุมนุมต่อพระผู้อภิบาล ในวันกิยามะฮ์แม้แกะเขากับแกะไม่มีเขาก็จะได้ชดใช้ความอยุติธรรมกัน ศาสนาโซโรอัสเตอร์ถามตรง ๆ ในคัมภีร์ว่าวิญญาณหมาไปไหน คำตอบคือไปยังต้นน้ำ หมาตัวผู้ 1,000 ตัวกับตัวเมีย 1,000 ตัวรวมกันเป็นนากหนึ่งคู่ ชาวลาโกตาถือว่าสัตว์เป็นบุคคลที่มีวิญญาณ และโลกวิญญาณเต็มไปด้วยไบซันกับสัตว์ป่า
มีแค่ 2 ที่บอกว่าวิญญาณสัตว์สิ้นไปพร้อมร่าง ศาสนาบาไฮว่าวิญญาณสัตว์เกิดจากธาตุประกอบกัน เมื่อธาตุแยกก็สิ้นไป ในคริสต์ โทมัส อไควนัสเขียนว่าวิญญาณสัตว์ดับเมื่อร่างเสื่อมสลาย แต่จอห์น เวสลีย์ ผู้ก่อตั้งเมโทดิสต์ เทศน์ว่าสัตว์ทั้งปวงจะได้รับการฟื้นฟูในวันสุดท้าย ส่วนคำสอนทางการของคาทอลิกบอกเพียงว่าสัตว์เป็นสิ่งสร้างที่พระเจ้าดูแล ไม่ได้บอกชะตาหลังตาย ศาสนายูดาห์ก็ทิ้งคำถามไว้ ปัญญาจารย์ 3:21 ถามว่าใครจะรู้ว่าวิญญาณคนขึ้นเบื้องบน และวิญญาณสัตว์ลงสู่ดิน
ที่ตรงกันจริง ๆ
แก่นที่ซ้ำข้ามทวีปคือ วิธีที่คนปฏิบัติต่อสัตว์มีผลกับชะตาของคนเอง แม้แหล่งจะไม่ได้บอกว่าสัตว์ไปไหน ในศาสนาอิสลามมีหญิงคนหนึ่งได้เข้าสวรรค์เพราะให้น้ำหมา และอีกคนเข้านรกเพราะขังแมวจนตาย ศาสนาโซโรอัสเตอร์ว่าคนที่ทำร้ายหมาจะไม่มีหมาที่สะพานชินวัตคอยช่วยวิญญาณตัวเอง เท็งกรีห้ามทรมานสัตว์เพราะวิญญาณของมันฟื้นคืนได้ และปีทาโกรัสในงานของโอวิดสอนไม่ให้กินเนื้อสัตว์ เพราะวิญญาณเดียวกันย้ายไปมาระหว่างคนกับสัตว์
ที่ต่างจนน่าแปลกใจ
ถามว่าหมาไปไหน แหล่งส่วนใหญ่ตอบไม่ได้ แต่ถามว่าหมาทำอะไรกับคนตาย กลับมีคำตอบถึง 22 ความเชื่อ ใน 4 ทวีป หมาเป็นผู้เฝ้าประตูหรือผู้นำทางไปแดนคนตาย พระยมในฤคเวทมีหมาสี่ตาสองตัวเฝ้าทางเข้า กรีกมีเซอร์เบอรัส นอร์สมีการ์มร์ อียิปต์มีอนูบิสที่มีรูปเป็นสุนัขป่า ชาวไอมาราเชื่อว่าผู้ตายข้ามไปในหูหรือจมูกของหมาดำ ชาวแอซเท็กเล่าว่าหมานำทางต้องดำล้วน ถ้ามีด่างแปลว่าเคยนำทางวิญญาณคนอื่นมาแล้ว และบนเกาะซุมบา หมาตัวโปรดถูกบูชายัญในพิธีศพ ให้วิญญาณมันตามนายไป นักวิชาการที่สร้างศาสนาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมขึ้นใหม่ถึงกับเสนอว่าชื่อเซอร์เบอรัสกับหมาของพระยมมาจากคำเดียวกัน
กลับมาที่คนเลี้ยง
ถ้าคุณเพิ่งเสียหมาหรือแมวไป ข้อมูลชุดนี้ไม่มีคำสัญญาเรื่องการได้เจอกันอีก แต่มีสิ่งที่คนทั่วโลกทำให้สัตว์ของเขา ชาวทิเบตอุทิศบุญตลอด 49 วัน ชาวญี่ปุ่นมีพิธีปลอบวิญญาณสัตว์ และมีสุสานที่ให้สัตว์เลี้ยงอยู่หลุมเดียวกับเจ้าของ ชาวอียิปต์ทำมัมมี่ให้สัตว์ที่รัก ทุกแบบคือการบอกว่าชีวิตนั้นมีความหมายกับคนที่อยู่ข้างหลัง
คำถามที่คนถามบ่อย
ตามพุทธ หมาแมวตายแล้วไปเกิดเป็นคนได้ไหม
ได้ ตำราเถรวาทว่าสัตว์เกิดเป็นคนได้ ตัวอย่างคือม้ากัณฐกะที่ไปเกิดเป็นพราหมณ์และบรรลุธรรม แต่ก็บอกว่ากลับมาเป็นคนได้ยากมาก เปรียบเหมือนเต่าตาบอด
สัตว์เลี้ยงจะได้เจอเจ้าของอีกไหม
ไม่พบแหล่งในชุดนี้ที่บอกตรง ๆ ใกล้ที่สุดคือแอซเท็กและมายาที่ฝังหมาไปกับผู้ตายเพื่อนำทาง อียิปต์ที่ทำมัมมี่ให้สัตว์ที่รักไปโลกหน้า และญี่ปุ่นปัจจุบันที่มีสุสานให้สัตว์อยู่หลุมเดียวกับเจ้าของ ซึ่งศาลฎีกาญี่ปุ่นตัดสินว่าเป็นธุรกิจ ไม่ใช่กิจกรรมทางศาสนา
คริสต์บอกว่าสัตว์ขึ้นสวรรค์ได้ไหม
ไม่มีคำตอบเดียว โทมัส อไควนัสว่าวิญญาณสัตว์ดับพร้อมร่าง จอห์น เวสลีย์เทศน์ว่าสัตว์ทั้งปวงจะได้รับการฟื้นฟูในวันสุดท้าย และคำสอนทางการของคาทอลิก (ข้อ 2416) บอกแค่ว่าสัตว์อยู่ในการดูแลของพระเจ้า
อิสลามว่าสัตว์ไปไหนหลังตาย
อัลกุรอาน 6:38 ว่าสัตว์ทุกชนิดจะถูกชุมนุมต่อพระผู้อภิบาล และในวันกิยามะฮ์จะมีการชดใช้ความอยุติธรรมแม้ระหว่างสัตว์ด้วยกัน แต่แหล่งที่อ่านไม่ได้บอกว่าหลังจากนั้นสัตว์ไปไหนต่อ
แหล่งที่มาของความเชื่อที่อ้างถึง (25)
ดูรายชื่อทั้งหมด 24 ความเชื่อ
เอเชีย (17) · พุทธเถรวาท (ไทย) · ความเชื่อพื้นบ้านไทย (ผี ขวัญ ยมบาล) · พุทธมหายาน / พุทธจีน · พุทธวัชรยาน (ทิเบต) · ศาสนาฮินดู (พระเวท / ปุราณะ) · ศาสนาเชน · ศาสนาซิกข์ · ชินโต (ญี่ปุ่น) · ฮินดูบาหลี (อากามาฮินดูดาร์มา) · ลัทธิอานิโต (ตากาล็อกและวิซายัน ฟิลิปปินส์) · ศาสนายูดาห์ · ศาสนาคริสต์ · ศาสนาอิสลาม · ศาสนาโซโรอัสเตอร์ · ศาสนาบาไฮ · กรีกโบราณ · ลัทธิเท็งกรี (เติร์กและมองโกล)
แอฟริกา (6) · ศาสนาซิกข์ · ศาสนายูดาห์ · ศาสนาคริสต์ · ศาสนาอิสลาม · ศาสนาบาไฮ · อียิปต์โบราณ
ยุโรป (8) · ศาสนาซิกข์ · ศาสนายูดาห์ · ศาสนาคริสต์ · กรีกโบราณ · โรมันโบราณ · นอร์ส · แอซเท็ก (เม็กซิกา) · ลัทธิเท็งกรี (เติร์กและมองโกล)
อเมริกา (9) · ศาสนาซิกข์ · ศาสนายูดาห์ · ศาสนาคริสต์ · ศาสนาบาไฮ · แอซเท็ก (เม็กซิกา) · มายา · อินคา / แอนดีส · ลาโกตา · ลัทธิเท็งกรี (เติร์กและมองโกล)
โอเชียเนีย (2) · ศาสนาซิกข์ · ลัทธิเท็งกรี (เติร์กและมองโกล)
วิธีนับ: รวบรวม 370 ความเชื่อจากทุกทวีป ทั้งที่ยังมีคนนับถือและอารยธรรมโบราณ จากแหล่งหลายสิบภาษา นับ 1 ความเชื่อเป็น 1 เสียง และนับเฉพาะที่มีแหล่งยืนยัน ความเชื่อที่ไม่ปรากฏในหน้านี้ไม่ได้แปลว่าไม่มีความเชื่อนั้น อาจแค่ยังไม่มีเอกสารที่เราค้นถึง ศาสนาที่มีคัมภีร์มาก (พุทธ ฮินดู จีน ยิว คริสต์ อิสลาม) จึงมีรายละเอียดมากกว่าความเชื่อที่เล่าปากต่อปาก ข้อมูลบางส่วนมาจากบันทึกของมิชชันนารีหรือคนนอก หน้านี้ไม่ได้ตัดสินว่าความเชื่อไหนถูก