7 วัน 49 วัน วิญญาณอยู่ไหน? 55 ความเชื่อทั่วโลกนับวันหลังตายยังไง

เลขที่ซ้ำมากที่สุดคือ 7 ส่วน 49 วันพบแต่ในเอเชียสายพุทธ และเกือบทุกที่เชื่อว่าวิญญาณยังไม่ไปทันทีที่ตาย

7 วัน 50 วัน 100 วันของคนไทย

คนไทยทำบุญอุทิศให้ผู้ตายในวันที่ 7 วันที่ 50 และวันที่ 100 ช่วงแรกสวดอภิธรรมและทำบุญ 7 วัน มักทำตอนกลางคืน แล้วทอดผ้าบังสุกุล กรวดน้ำอุทิศ ในชนบทจะเก็บอัฐิ 3 วันหลังเผา แล้วลอยอังคารให้วิญญาณสงบร่มเย็น ความเชื่อพื้นบ้านไทยเล่าว่าขวัญของผู้ตายเดินทางกลับเมืองแถน และต้องมีพิธีบอกทางให้ แต่ที่น่าสังเกตคือแหล่งที่เราตรวจไม่ได้บอกว่าในช่วง 7 วัน 50 วัน หรือ 100 วันนั้น วิญญาณอยู่ที่ไหน บอกแค่ว่าคนเป็นทำอะไร

ส่วนคำถามว่าไปแล้วอยู่นานไหม ไตรภูมิพระร่วงตอบเป็นตัวเลข สัตว์ในสัญชีพนรกซึ่งเป็นขุมแรกมีอายุ 500 ปีนรก และหนึ่งวันหนึ่งคืนในนรกขุมนี้เท่ากับ 9 ล้านปีในโลกมนุษย์ ลงไปถึงตาปนนรก หนึ่งวันหนึ่งคืนเท่ากับ 9,216,000,000 ปีมนุษย์ แต่ตำรายังถือว่านรกไม่ถาวร อยู่จนสิ้นกรรม ฝั่งสวรรค์ก็มีวันหมด เทวดาชั้นจาตุมหาราชิกามีอายุ 500 ปีทิพย์ หนึ่งวันของที่นั่นเท่ากับ 50 ปีมนุษย์ รวมแล้วราว 9 ล้านปีมนุษย์ แหล่งของเราบอกด้วยว่าตัวเลขแปลงเป็นปีมนุษย์ของบางชั้นไม่ตรงกันระหว่างตัวบทกับวิกิพีเดีย

บ้านคนไทยเชื้อสายจีนนับอีกแบบ ทำพิธี 7 รอบ รอบละ 7 วัน แต่ละรอบมีคนออกเงินต่างกัน รอบแรกลูกชายเป็นเจ้าภาพ เชิญนักพรตมาแจ้งการตายต่อเทพเจ้าเมือง รอบสองญาติในตระกูลออก และเชื่อกันว่าคืนโถ่วชิก คือคืนวันที่ 6 ต่อเช้าวันที่ 7 วิญญาณจะกลับบ้าน ครอบครัวจึงเตรียมอาหารไว้หนึ่งมื้อแล้วจุดธูปรอ

ทั้งโลกนับวันยังไง

ก่อนไปต่อ ความเชื่อที่มีตำรามากอย่างพุทธ ฮินดู ศาสนาอับราฮัม และจีน มีรายละเอียดมากกว่าที่อื่นมาก ถ้าความเชื่อไหนไม่มีตัวเลขวัน ไม่ได้แปลว่าเขาไม่นับ แค่แหล่งที่เราตรวจไม่ได้บันทึกไว้ ในบรรดาที่มีข้อมูล ภาพที่ซ้ำที่สุดคือวิญญาณยังไม่ไปทันที อย่างน้อย 15 ความเชื่อใน 3 ทวีปบอกว่าช่วงแรกมันยังวนอยู่ใกล้ศพ ใกล้บ้าน หรือบนโลก

กลุ่มเลข 7 และ 49 อยู่ในเอเชีย พุทธจีนบอกว่าจิตได้กายละเอียดที่อยู่ไม่เกิน 49 วันก่อนไปเกิด วันที่ 7 เข้าศาลแรกของสิบพญายม ญาติจึงทำพิธีทุก 7 วัน เกาหลีเชื่อว่าคนตายอยู่ในโลกนี้ 3 วันก่อนยมทูตพาไปยมโลก แล้วถึงวันที่ 49 ภพหน้าก็ถูกกำหนด ทิเบตแบ่งบาร์โดเป็นสามช่วง ตั้งแต่ขณะตาย ช่วงเห็นเทพสงบและเทพพิโรธ ไปจนถึงช่วงไปเกิด นานสุด 49 วัน ญี่ปุ่นเรียกช่วงนี้ว่า 中陰 และแหล่งญี่ปุ่นบอกเองว่ามีหลายทัศนะ บ้างว่า 7 วัน บ้างว่า 49 วัน บ้างว่าไม่จำกัด ส่วนชาวดูซุนในซาบาห์เล่าว่า 7 วันแรกวิญญาณเที่ยวเยี่ยมบ้านและครอบครัวก่อนเดินทางไปนาบาลู

กลุ่มวันที่ 3 และ 4 กระจายกว้างกว่า โซโรอัสเตอร์เชื่อว่าวิญญาณอยู่ข้างศพ 3 วัน แล้วรุ่งเช้าวันที่ 4 จึงไปถึงสะพานชินวัต ออร์โธด็อกซ์บางสายเล่าว่าวันที่ 3 ทูตสวรรค์พาวิญญาณขึ้นไป ผ่านด่านเก็บภาษี 20 ด่าน แต่ละด่านมีปีศาจประจำบาปหนึ่งประเภท แหล่งบอกว่าเรื่องนี้ไม่ใช่หลักความเชื่อบังคับ ที่มอนต์เซอร์รัตในแคริบเบียน วิญญาณแยกจากร่าง 3 วันหลังตาย ชาวอีบันจุดไฟที่ท่าน้ำ 3 คืนแรกหลังฝัง เพราะวิญญาณจากโลกคนตายมาด้วยเรือ ชาวลาโกตาบางกลุ่มว่าวานากีอยู่ใกล้ศพราว 4 วันก่อนออกเดินบนถนนผี และชาวมาราปูบนเกาะซุมบาผลัดกันเฝ้าศพ 4 คืน

เลข 9 เป็นของทวีปอเมริกาเป็นหลัก 5 ใน 7 ความเชื่อที่นับคืนที่ 9 อยู่ที่นั่น ในรีไววัลไซอัน คืนที่เก้าคือการเปลี่ยนผ่านของวิญญาณสู่โลกคนตาย ในกูมีนา คืนที่เก้าจะพลิกเตียงพิงผนังให้ดัปปี้ออกจากบ้านไปที่หลุม แล้ววาดกากบาทชอล์กสีขาวไม่ให้กลับมา ชาววายูแจกอาหารทุกวันจนถึงคืนที่เก้า อยู่กันถึงเช้าแล้วรื้อแท่นบูชาตอนตีสามเป็นการอำลา ชาวปิปิลวางศพบนดิน 9 วันก่อนฝัง ส่วนปาซียามของฟิลิปปินส์ที่สวดเก้าวัน แหล่งบอกว่าเป็นชั้นคาทอลิกที่มากับสเปน

เลข 40 กับ 1 ปีเป็นช่วงที่ยาวขึ้น ชาวอาคันเชื่อว่าตายแล้วต้องเดินทาง 40 วันไปอาซามันโด ชาวคาซัคและคีร์กีซจัดงานรำลึกวันที่ 3 วันที่ 7 วันที่ 40 และครบรอบปี ชาวชวาเชื่อว่าวิญญาณยังอยู่บนโลก 40 วัน ถ้าไม่แก้ปมผ้าห่อศพหลังจากนั้น ศพจะโผล่จากหลุมเป็นปอจง ฮินดูถือว่าผู้ตายเป็นเปรต 1 ปี ญาติถวายก้อนข้าว 3 ชุด ชุดละ 16 ก้อน ตลอดปีเพื่อให้เปลี่ยนสภาพไปขั้นต่อไป ชาวนาไนเก็บวิญญาณไว้ในตุ๊กตาปาเน ป้อนอาหารทุกวันจนครบปี ข้อมูลนาไนมาจากนักวิชาการยุคโซเวียต

อยู่ในสวรรค์หรือนรกนานแค่ไหน

กลุ่มที่บอกว่านรกมีวันจบมี 16 ความเชื่อ ส่วนใหญ่อยู่ในเอเชีย เชนให้ตัวเลขละเอียดที่สุด นรก 7 ขุมมีอายุสูงสุด 1 3 7 10 17 22 และ 33 สาคโรปมะ ซึ่งเป็นหน่วยเวลาที่วัดด้วยมหาสมุทร ยูดายว่าคนชั่วอยู่ในเกฮินโนมไม่เกิน 12 เดือน และทุกวันสะบาโตงดโทษ บาหลีกำหนดโทษ 1 ถึง 100 ปีตามบาปแล้วไปเกิดใหม่ ส่วนคัมภีร์ชวาเก่ากุญชรกรรณ ปูรณวิชัยถูกตัดสินให้ทรมาน 100 ปี แต่ได้ลดเหลือ 10 วัน

อีก 9 ความเชื่อบอกว่ามีคนที่อยู่ตลอดไป คริสต์ถือว่านรกเป็นนิรันดร์ แต่ไฟชำระเป็นเรื่องชั่วคราว อิสลามถือว่าผู้ปฏิเสธอยู่ในนรกตลอดไป ส่วนมุสลิมที่ทำบาปส่วนใหญ่ถือว่าอยู่ชั่วคราว ในสวรรค์ “สิ่งใดที่พวกเขาปรารถนา ตลอดไป” ตามอัลกุรอาน 25:16 กรีกมีทาร์ทารัสที่บางคนอย่างซิซิฟัสต้องอยู่ตลอดไป และจีนมีนรกอเวจีที่แหล่งหนึ่งว่าทุกข์ตลอดไปไม่มีช่วงหยุด ขณะที่นรกขุมอื่นอยู่ตามความหนักของบาป

บางที่ไม่นับเป็นปีเลย ริวกิวนับเป็นรุ่น ผ่านไป 7 รุ่นวิญญาณจึงกลายเป็นเทพผู้คุ้มครองญาติ ชาวมาปูเชว่าผู้ตายอยู่ในสภาพอัลเวจนกว่าลูกหลานจะลืม ชาวคันตีและมันซีบอกว่าวิญญาณเงาอยู่ในแดนใต้ดินนานเท่าที่เคยมีชีวิตบนโลก แล้วหดเล็กลงเป็นแมลงน้ำและหายไป แอซเท็กให้คนธรรมดาเดินผ่านมิกตลัน 9 ชั้นเป็นเวลา 4 ปีแล้วจึงได้พัก

ที่ตรงกันจริงๆ

ถ้ามองข้ามตัวเลข สิ่งที่ซ้ำข้ามทวีปคือความตายไม่ได้จบในวันเดียว มีช่วงรอยต่อที่วิญญาณยังไม่ไปไหน และคนเป็นมีหน้าที่พาเขาไปให้ถึง ชาวเกชัวและไอมาราทำเครื่องเซ่นและพิธีศพเพื่อไม่ให้อาฆายูติดค้างอยู่กับคนเป็น ชาวมาราปูว่าตราบใดที่ยังไม่ได้ฝังพร้อมพิธี วิญญาณยังลอยวนและอาจนำอันตราย ชินโตว่าวิญญาณอยู่ในสภาพรอจนกว่าพิธีหลังศพจะเสร็จ ส่วนฮินดูบอกว่าถ้าไม่ทำพิธีให้ ผู้ตายอาจเป็นเปรตไปตลอดกาล ตัวเลขวันจึงเป็นตารางงานของคนเป็นพอๆ กับเป็นตารางเดินทางของคนตาย

ที่ต่างจากที่คิด

ในบางความเชื่อ คนตายตายซ้ำได้อีก ชาวดูซุนเล่าว่าวิญญาณตายอีก 7 ครั้งแล้วกลายเป็นแมลงวัน ชาวอีบันว่าวิญญาณตายในโลกคนตาย 7 ครั้ง แล้วกลายเป็นน้ำค้างเกาะร่างหญิงตั้งครรภ์เพื่อกลับมาเกิด ชาวอีบันยังเชื่อว่าผู้ตายไม่รู้ตัวว่าตายแล้วจนกว่าการไว้ทุกข์ราว 3 เดือนจะเสร็จ ความเชื่อพื้นบ้านจีนมีเมืองอู่ตายสำหรับคนตายก่อนเวลา ถ้าฟ้ากำหนดอายุไว้ 90 ปีแต่ตายตอน 40 ต้องอยู่ในเมืองนั้นจนครบ 90 และที่โตราจา ศพอาจอยู่ในบ้านหลายเดือนถึงหลายปีก่อนพิธีใหญ่ โดยถูกนับเป็นโตมากูลา คือคนป่วย ยังได้รับอาหารและน้ำ

กลับมาที่งานทำบุญ

ครั้งหน้าที่ไปงานทำบุญ 7 วันหรือ 100 วัน คุณกำลังนั่งอยู่ในตารางเดียวกับคนอีกหลายสิบความเชื่อทั่วโลก ที่นับวันหลังความตายเป็นช่วงๆ ในข้อมูลของเรา เลขจะต่างกันไปเป็น 3 7 9 40 หรือ 49 แต่คนที่นั่งนับวันอยู่ทุกที่คือครอบครัวของผู้ตาย

คำถามที่คนถามบ่อย

วิญญาณกลับบ้านวันไหน

ความเชื่อพื้นบ้านจีนถือว่าคืนโถ่วชิก คืนวันที่ 6 ต่อเช้าวันที่ 7 วิญญาณกลับบ้าน ครอบครัวจึงเตรียมอาหารรอ ชาวดูซุนว่า 7 วันแรกวิญญาณเยี่ยมบ้าน ส่วนแหล่งไทยที่เราตรวจไม่ได้ระบุวัน

ทำไมต้องทำบุญ 7 วัน 50 วัน 100 วัน

ข้อมูลของเราบอกว่าคนไทยทำบุญอุทิศในวันที่ 7 50 และ 100 แต่แหล่งไม่ได้บอกว่าวิญญาณอยู่ที่ไหนในช่วงนั้น ฝั่งจีนมีคำอธิบาย คือวิญญาณผ่านศาลพญายมทุก 7 วัน แล้วมีรอบพิจารณาต่อที่วันที่ 100

49 วันมาจากไหน

มาจาก 7 คูณ 7 ในข้อมูลของเรามี 6 ความเชื่อที่ใช้ 49 วัน ทั้งหมดอยู่ในเอเชียและผูกกับพุทธ เช่น ช่วงระหว่างภพของพุทธจีน บาร์โดของทิเบต และศาล 7 ศาล ศาลละ 7 วันของเกาหลี

ตกนรกนานแค่ไหนตามไตรภูมิ

ไตรภูมิพระร่วงบอกว่าสัตว์ในสัญชีพนรกมีอายุ 500 ปีนรก หนึ่งวันหนึ่งคืนที่นั่นเท่ากับ 9 ล้านปีมนุษย์ ขุมที่ลึกลงไปนานกว่านั้น แต่นรกไม่ถาวร อยู่จนสิ้นกรรม

ขึ้นสวรรค์แล้วอยู่ตลอดไปไหม

ขึ้นกับว่าถามใคร ในพุทธ เทวดาชั้นจาตุมหาราชิกามีอายุ 500 ปีทิพย์ หรือราว 9 ล้านปีมนุษย์ แล้วก็ต้องไปเกิดใหม่ ส่วนคริสต์และอิสลามถือว่าสวรรค์เป็นนิรันดร์

แหล่งที่มาของความเชื่อที่อ้างถึง (48)

พุทธเถรวาท (ไทย) · en.wikipedia.org/wiki/Thai_funeral · th.wikipedia.org/wiki/ท้าวจตุโลกบาล

พุทธมหายาน / พุทธจีน · zh.wikipedia.org/wiki/中阴 · ko.wikipedia.org/wiki/불교의_지옥

ศาสนาพื้นบ้านจีน / เต๋า · zh.wikipedia.org/wiki/十殿閻羅 · zh.wikipedia.org/wiki/做七

ชินโต (ญี่ปุ่น) · en.wikipedia.org/wiki/Yūrei · ja.wikipedia.org/wiki/中陰

ศาสนายูดาห์ · he.wikipedia.org/wiki/גיהינום · en.wikipedia.org/wiki/Gehenna

ความเชื่อพื้นบ้านไทย (ผี ขวัญ ยมบาล) · th.wikipedia.org/wiki/พญาแถน · th.wikipedia.org/wiki/งานศพไทย

ศาสนาหมอผีเกาหลี (มูซก) · ko.wikipedia.org/wiki/시왕 · ko.wikipedia.org/wiki/명부시왕

ลัทธิเท็งกรี (เติร์กและมองโกล) · en.wikipedia.org/wiki/Turkic_mythology · cyberleninka.ru/article/n/relikty-animizma-v-traditsionnyh-verovaniyah

ศาสนาสมัยราชวงศ์โจวตะวันตก · zh.wikisource.org/wiki/禮記/王制 · zh.wikipedia.org/wiki/魂魄

ศาสนาพื้นบ้านจีนฮกเกี้ยน แต้จิ๋ว กวางตุ้ง (รวมชาวไทยเชื้อสายจีน) · zh.wikipedia.org/wiki/做七 · zh.wikipedia.org/wiki/枉死城

ลัทธิเชมันบูรยัต · cyberleninka.ru/article/n/puteshestvie-v-potustoronniy-mir-v-traditsio

ศาสนาดั้งเดิมชาวดูซุน (ซาบาห์และบรูไน) · ms.wikipedia.org/wiki/Kaum_Dusun

อาลุก โตโดโล (ศาสนาบรรพชนชาวโตราจา) · id.wikipedia.org/wiki/Aluk_Todolo

ศาสนาโซโรอัสเตอร์ · fa.wikipedia.org/wiki/پل_چینود · en.wikipedia.org/wiki/Hamistagan

ศาสนาคริสต์ · en.wikipedia.org/wiki/Aerial_toll_house · en.wikipedia.org/wiki/Inferno_(Dante)

ความเชื่อเรื่องจัมบี/ดัปปี (คติชนแคริบเบียน) · en.wikipedia.org/wiki/Jumbee

ความเชื่อดั้งเดิมของชาวอินูอิต · en.wikipedia.org/wiki/Adlivun

กาฮารีงัน (ศาสนาดั้งเดิมชาวดายัก) · id.wikipedia.org/wiki/Balian_Tantulak_Ambun_Rutas_Matei · id.wikipedia.org/wiki/Tiwah

ศาสนาดั้งเดิมชาวอีบัน · panggaudayak.blogspot.com/2014/08/kepercayaan-masyarakat-iban-tentang.

วูดูเฮติ · en.wikipedia.org/wiki/Haitian_Vodou

รีไววัลไซอัน · fr.wikipedia.org/wiki/Zion_Revivalism

ศาสนาปิปิล (ชาวนาวาแห่งเอลซัลวาดอร์) · es.wikipedia.org/wiki/Mitología_pipil

ศาสนาบาตัก / อูกาโม มาลิม (ปาร์มาลิม) · id.wikipedia.org/wiki/Begu_ganjang

ศาสนาดั้งเดิมตากาล็อกและวิซายัส (อานิโต บาทาลา บาบายลัน) จากแหล่งภาษาตากาล็อก/เซบัวโน · tl.wikipedia.org/wiki/Pagsisiyam · tl.wikipedia.org/wiki/Anito

พุทธวัชรยาน (ทิเบต) · en.wikipedia.org/wiki/Bardo · en.wikipedia.org/wiki/Bhavacakra

อาคัน (อาชานตี ฯลฯ) · en.wikipedia.org/wiki/Asamando

ศาสนาไซเธีย (ไซเธียนและซากา) · en.wikisource.org/wiki/The_History_of_Herodotus_(Macaulay)/Book_IV

เกอจาเว็น (ความเชื่อชวา) · jv.wikipedia.org/wiki/Pocong_(memedi) · id.wikipedia.org/wiki/Kakawin_Kuñjarakarna

ศาสนาฮินดู (พระเวท / ปุราณะ) · en.wikipedia.org/wiki/Preta · en.wikipedia.org/wiki/Naraka_(Hinduism)

ศาสนาเชน · en.wikipedia.org/wiki/Naraka_(Jainism)

ศาสนาพื้นบ้านเวียดนามและการบูชาบรรพบุรุษ (Đạo Ông Bà) · vi.wikipedia.org/wiki/Địa_phủ_(phương_Đông)

ศาสนาบาไฮ · en.wikipedia.org/wiki/Baháʼí_Faith_on_life_after_death

ศาสนาฮินดูบาหลี · id.wikipedia.org/wiki/Ngaben · ban.wikipedia.org/wiki/Kakawin_Aji_Palayon

ศาสนาพระเวทยุคแรก · en.wikipedia.org/wiki/Naraka_(Hinduism)

มัชปาหิต (ศิวะ-พุทธ และกษัตริย์ที่ได้รับการยกเป็นเทพ) · id.wikipedia.org/wiki/Kakawin_Kuñjarakarna

ความเชื่อดั้งเดิมของชาวคันตีและมันซี · ru.wikipedia.org/wiki/Ханты-мансийская_мифология

ศาสนาอิสลาม · en.wikipedia.org/wiki/Munkar_and_Nakir · en.wikipedia.org/wiki/Jannah

กรีกโบราณ · en.wikipedia.org/wiki/Hades · en.wikipedia.org/wiki/Charon

ศาสนาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม (สร้างขึ้นใหม่) · en.wikipedia.org/wiki/Proto-Indo-European_mythology

ศาสนาซูเมอร์ · en.wikipedia.org/wiki/Kur

ลาโกตา · en.wikipedia.org/wiki/Lakota_religion

มาราปู (ศาสนาดั้งเดิมเกาะซุมบา) · id.wikipedia.org/wiki/Marapu

ศาสนามาปูเช · es.wikipedia.org/wiki/Mitología_mapuche

ลัทธิหมอผีของชาวนาไน (เฮ่อเจ๋อ) · www.etnosy.ru/node/780

ศาสนารีวกีว · ja.wikipedia.org/wiki/ニライカナイ

แอซเท็ก (เม็กซิกา) · en.wikipedia.org/wiki/Mictlan

ความเชื่อเกชัว (แอนดีส) · es.wikipedia.org/wiki/Ajayu_(alma)

ความเชื่อไอมารา · es.wikipedia.org/wiki/Ajayu_(alma)

ดูรายชื่อทั้งหมด 55 ความเชื่อ

เอเชีย (33) · พุทธเถรวาท (ไทย) · พุทธมหายาน / พุทธจีน · พุทธวัชรยาน (ทิเบต) · ศาสนาฮินดู (พระเวท / ปุราณะ) · ลัทธิเต๋า · ความเชื่อพื้นบ้านญี่ปุ่น (ชั้นชินโต + ชั้นยมโลกแบบพุทธผสม) · กรีกโบราณ · ศาสนาโซโรอัสเตอร์ · จักรวาลไทย: ไตรภูมิพระร่วง (31 ภูมิ) และโลกผีไทย · ศาสนาหมอผีเกาหลี (มูซก) · ความเชื่อดั้งเดิมคาซัคและคีร์กีซ · ศาสนาแคว้นฉู่ · ศาสนาสมัยราชวงศ์โจวตะวันตก · ศาสนาไซเธีย (ไซเธียนและซากา) · ศาสนาเกิกเติร์ก (ทูเจฺว๋) · ความเชื่อยุคโคฟุน (ญี่ปุ่นโบราณ) · ศาสนาพื้นบ้านจีนฮกเกี้ยน แต้จิ๋ว กวางตุ้ง (รวมชาวไทยเชื้อสายจีน) · ศาสนาไอนุ · ลัทธิตงปา · ลัทธิหานกุย (ศาสนาของชาวผู่หมี่) · ลัทธิเชมันบูรยัต · ลัทธิหมอผีของชาวนาไน (เฮ่อเจ๋อ) · ศาสนาฮินดูบาหลี · ศาสนาบาตัก / อูกาโม มาลิม (ปาร์มาลิม) · ศาสนาดั้งเดิมบูกิส: โตโลตัง และจักรวาลลากาลีโก · กาฮารีงัน (ศาสนาดั้งเดิมชาวดายัก) · ศาสนาดั้งเดิมชาวดูซุน (ซาบาห์และบรูไน) · ศาสนาพื้นเมืองม้ง (เก๊ด๊าขั่ว) · ศาสนาดั้งเดิมชาวอีบัน · เกอจาเว็น (ความเชื่อชวา) · มาราปู (ศาสนาดั้งเดิมเกาะซุมบา) · ศาสนาดั้งเดิมตากาล็อกและวิซายัส (อานิโต บาทาลา บาบายลัน) จากแหล่งภาษาตากาล็อก/เซบัวโน · อาลุก โตโดโล (ศาสนาบรรพชนชาวโตราจา)

แอฟริกา (1) · อาคัน (อาชานตี ฯลฯ)

ยุโรป (6) · กรีกโบราณ · ศาสนาไซเธีย (ไซเธียนและซากา) · ศาสนาเกิกเติร์ก (ทูเจฺว๋) · ศาสนาไอนุ · ลัทธิเชมันบูรยัต · ลัทธิหมอผีของชาวนาไน (เฮ่อเจ๋อ)

อเมริกา (16) · ลาโกตา · กังดงแบล · วูดูเฮติ · ความเชื่อเกชัว (แอนดีส) · ความเชื่อไอมารา · ศาสนามุยสกา · ศาสนามาปูเช · รีไววัลไซอัน · กูมีนา · วินตี · ศาสนากูนา (ดุเล) — อีเบออร์กุน · ความเชื่อเรื่องจัมบี/ดัปปี (คติชนแคริบเบียน) · ศาสนาปิปิล (ชาวนาวาแห่งเอลซัลวาดอร์) · ความเชื่อก็อม (โตบา) แห่งกรานชาโก · ความเชื่อวายู (ลากวาฮีรา) · ความเชื่อดั้งเดิมของชาวอินูอิต

โอเชียเนีย (1) · เมารี

วิธีนับ: รวบรวม 370 ความเชื่อจากทุกทวีป ทั้งที่ยังมีคนนับถือและอารยธรรมโบราณ จากแหล่งหลายสิบภาษา นับ 1 ความเชื่อเป็น 1 เสียง และนับเฉพาะที่มีแหล่งยืนยัน ความเชื่อที่ไม่ปรากฏในหน้านี้ไม่ได้แปลว่าไม่มีความเชื่อนั้น อาจแค่ยังไม่มีเอกสารที่เราค้นถึง ศาสนาที่มีคัมภีร์มาก (พุทธ ฮินดู จีน ยิว คริสต์ อิสลาม) จึงมีรายละเอียดมากกว่าความเชื่อที่เล่าปากต่อปาก ข้อมูลบางส่วนมาจากบันทึกของมิชชันนารีหรือคนนอก หน้านี้ไม่ได้ตัดสินว่าความเชื่อไหนถูก

ดูว่า 26 ศาสตร์เห็นตรงกันเรื่องไหนของคุณ →