เทพเจ้าแห่งโชคลาภมีใครบ้าง ขอพรเรื่องงานไหว้ใคร? 53 องค์ 17 วัฒนธรรม

คนไทยไหว้ขอเงินและงานกับเทพอย่างน้อย 17 องค์ ทั้งโลกขอเรื่องเดียวกันใน 17 วัฒนธรรม 4 ทวีป และหลายองค์ในไทย ต้นทางไม่ได้ให้โชคเลย

คนไทยไหว้ใครขอเงิน ขอโชค ขอเรื่องงาน

ชุดไทย 17 องค์มาจากหลายสาย ศาลเทพฮินดู 4 องค์ ศาลเจ้าจีนในไทย 5 องค์ ที่เหลือเป็นพุทธ โหราศาสตร์ และผีหรือเทพที่เกิดในไทยเอง อย่างไอ้ไข่ จตุคามรามเทพ และนางกวัก ที่เห็นชัดคือองค์เดียวรับหลายเรื่อง พระพรหมที่ศาลเอราวัณมี 8 เรื่องในแถวเดียว เจ้าแม่กวนอิม หลวงพ่อโสธร และพระพิฆเนศมีองค์ละ 6 เรื่อง เฉลี่ยแล้วเทพในชุดไทยรับองค์ละ 4.4 เรื่อง ส่วนเทพต่างประเทศ 36 องค์เฉลี่ย 2.9 เรื่อง ตัวเลขนี้ส่วนหนึ่งมาจากที่บทความไทยชอบไล่รายการสิ่งที่ขอได้ยาวๆ จึงยังบอกไม่ได้ว่าต่างกันจริงแค่ไหน

ตารางข้างล่างใช้เฉพาะที่ยืนยันได้จากวิกิพีเดียภาษาไทย ไทยพีบีเอส และหนังสือพิมพ์อย่างไทยรัฐ กรุงเทพธุรกิจ เดลินิวส์ ฐานเศรษฐกิจ ผู้จัดการ พีพีทีวี และ The Standard รายละเอียดที่เจอแต่ในบล็อกร้านค้าหรือเว็บรีวิว เราตัดออก ช่องที่เขียนว่าแหล่งไม่ได้ระบุ คือยังไม่เจอแหล่งที่เชื่อได้ ไม่ได้แปลว่าไม่มีธรรมเนียม

เรื่องที่ดินมีธรรมเนียมที่ค่อนข้างใหม่ กรุงเทพธุรกิจเล่าว่ามีคนถ่ายสำเนาโฉนดไปเหน็บไว้ที่เอวเทวรูปเทพเจ้ากวนอูเพื่อขอให้ขายที่ดินได้ เดลินิวส์รายงานพิธีเบิกพระแม่ธรณีที่คนนำโฉนดไปทำพิธีเพื่อให้ขายที่ได้ ส่วนที่ศาลพระพรหมเอราวัณ ไทยรัฐเขียนว่าถ้าขอเรื่องทรัพย์สิน ที่ดิน บ้าน รถ ให้ไหว้พักตร์ที่ 2 ด้วยธูป 36 ดอก เทียน 9 เล่ม ดอกบัว 9 ดอก

เรื่องขอหวย ในชุดไทยมีแหล่งพูดถึงตรงๆ สององค์ The Standard วิเคราะห์ว่าไอ้ไข่มีสถานะเป็นผี ไม่ใช่เทพ และคนบูชาเพื่อขอหวยเป็นหลัก ขณะที่คนบูชาจตุคามรามเทพอาจขอหวยบ้างแต่น้อย ส่วนใหญ่อยากค้าขายดีและร่ำรวย ไทยรัฐแนะว่าขอไอ้ไข่ให้ขอเรื่องเดียวและบอกรายละเอียดให้ชัด เมื่อสมหวังต้องกลับไปแก้บน ไทยพีบีเอสไปที่วัดเจดีย์ เห็นคนถวายไก่ปูนปั้นและจุดประทัดแก้บน และมีคนรำกลองยาวแก้บนเพราะเคยมาขอให้สอบเลื่อนขั้นได้ แหล่งเหล่านี้บอกว่าคนทำอะไร ไม่ได้บอกว่าได้ผลแค่ไหน

ทั่วโลกขอโชคลาภกับใคร

นอกไทย ญี่ปุ่นมีเทพในชุดนี้มากที่สุดคือ 7 องค์ อินาริเป็นเทพของข้าว จิ้งจอก และความเจริญรุ่งเรืองทางโลก พอยุคโทกุงาวะเปลี่ยนมาวัดความมั่งคั่งด้วยเงินแทนข้าว บทบาทก็ขยายไปถึงการเงิน ธุรกิจ และอุตสาหกรรม คนที่มาขอถวายเสาโทริอิ รูปปั้นจิ้งจอก และธงให้ศาล ร้านค้าเล็กๆ มักตั้งเอบิสุคู่กับไดโกกุเท็น และไดโกกุเท็นถือเป็นผู้อุปถัมภ์อาชีพที่เกี่ยวกับเงินอย่างนายธนาคาร ฝั่งจีน ครอบครัวทางเหนือรับไฉ่ซิงวันที่ 2 ของเดือนแรก ทางใต้และจีนโพ้นทะเลรับวันที่ 5 และร้านค้าหลายร้านเลือกวันเปิดร้านวันแรกหลังตรุษจีนให้ตรงกับวันนั้น

อินเดียมีทั้งพระแม่ลักษมีที่คนจุดตะเกียงทั้งในและนอกบ้านคืนทีปาวลี และท้าวกุเวร เทพแห่งความมั่งคั่งและราชาแห่งยักษ์ แต่วิกิพีเดียภาษาอังกฤษเขียนว่าบทบาทของกุเวรถูกพระพิฆเนศรับไปเสียมาก คนที่ไปติรุปาตีใส่เงินในตู้ hundi ตามเรื่องเล่าว่าเพื่อช่วยพระเวงกเฏศวรใช้หนี้ที่ยืมกุเวรมา ทิเบตมี Jambhala ที่ผู้ปฏิบัติรดน้ำลงบนรูปเคารพ ส่วนเลแวนต์โบราณมี Gad เทพแห่งโชคของชาวเซมิติก ซึ่งคัมภีร์มิชนาห์พูดถึงเตียงที่ตั้งไว้ให้

อเมริกามี 5 เสียง และเป็นทวีปที่ของไหว้จับต้องได้มาก ชาวไอมาราในแอนดีสหนีบธนบัตรไว้กับตุ๊กตา Ekeko ถวายของจิ๋วของสิ่งที่อยากได้ และบางตัวจุดบุหรี่เสียบปากได้ ที่อาร์เจนตินา ทุกวันที่ 7 สิงหาคม คนหลายพันไปศาล San Cayetano ย่าน Liniers ในบัวโนสไอเรสเพื่อขอขนมปังกับงาน นักบุญองค์นี้เป็นผู้อุปถัมภ์คนหางานและคนตกงาน จึงใกล้กับคำว่าขอพรเรื่องงานที่สุดในชุดต่างประเทศ ผู้ศรัทธา Santa Muerte ในเม็กซิโกเลือกสีเทียนตามเรื่องที่ขอ สีทองคือเงินและความสำเร็จ สีแดงคือความรัก

ยุโรปมี 3 เสียงและเป็นศาสนาโบราณทั้งหมด คือโรมัน กรีก และนอร์ส ส่วนนักบุญคาทอลิกนับรวมเป็นเสียงเดียว และแถวที่เรามีมาจากอาร์เจนตินา ชาวโรมันมีเทศกาล Mercuralia วันที่ 15 พฤษภาคม พ่อค้าเอาน้ำจากบ่อศักดิ์สิทธิ์ของเมอร์คิวรีใกล้ประตู Porta Capena มาพรมหัว ที่เอเธนส์ พ่อค้าตั้งเสา herm ของเฮอร์มีสจนมุมหนึ่งของตลาดได้ชื่อตามเสานั้น เพื่อระลึกว่าค้าขายสำเร็จ แอฟริกามี 2 เสียง ชาวโยรูบานับถือ Ajé เทพีแห่งความมั่งคั่งและกำไรในตลาด และเรียกวันจันทร์ว่าวันแห่งการทำเงิน ส่วน Mami Wata เทพีแห่งน้ำ ผู้ให้ข้อมูลที่นักวิจัยบันทึกไว้เล่าว่านางให้ความมั่งคั่งแลกกับข้อตกลงที่ทำกันในฝัน ถ้าผิดข้อตกลง ความมั่งคั่งก็หายไป

ของไหว้ที่ซ้ำข้ามวัฒนธรรม

แบบแผนที่ซ้ำมากที่สุดคือการขอก่อนแล้วตอบแทนทีหลัง ใน 17 วัฒนธรรม มี 11 วัฒนธรรมที่แหล่งบอกวิธีแก้บนหรือตอบแทนเมื่อสมหวัง คนไทยแก้บนหลวงพ่อโสธรด้วยไข่ต้ม แก้บนไอ้ไข่ด้วยไก่ปูนปั้น ชาวโรมันสร้างวิหารให้ฟอร์ทูนาเมื่อ 293 ปีก่อนคริสตกาลตามที่สัญญาไว้ระหว่างสงคราม ผู้ศรัทธาชาวคิวบาคลานหรือเดินเข่าไปหา San Lázaro เพื่อใช้คำสัญญา และรูปเจ้าสาว Santa Muerte ที่ย่าน Tepito ใส่เครื่องประดับทองหลายร้อยชิ้นที่คนถวายเพื่อขอบคุณ มีข้อยกเว้นที่กลับด้าน วิกิพีเดียเขียนว่า Ekeko มักต้องได้ของถวายก่อนจึงจะช่วย

เงินจริงเป็นของไหว้ใน 5 วัฒนธรรม ธนบัตรที่หนีบบน Ekeko เหรียญบนแท่นบูชา Santa Muerte เหรียญ strenae ที่ชาวโรมันให้กันวันปีใหม่ในธรรมเนียมของเจนัส เงินในตู้ hundi ของอินเดีย และที่ไต้หวันกลับกัน คนยืมเหรียญเงินแม่ไปเก็บไว้เป็นทุนตั้งต้น ของจำลองก็ซ้ำ ไทยมีไก่ปูนปั้นกับตุ๊กตาช้าง ญี่ปุ่นมีรูปจิ้งจอกกับเสาโทริอิ กรีกมีเสา herm แอนดีสมีของจิ๋ว ไฟก็ซ้ำ ตะเกียงคืนทีปาวลี ตะเกียง 49 ดวงของพระไภษัชยคุรุ พิธีไฟโกมะของ Fudō Myōō และเทียนหลากสีของ Santa Muerte ส่วนบุหรี่โผล่สองที่และอยู่ในอเมริกาทั้งคู่ คือ Ekeko กับ Santa Muerte

ข้อห้ามเรื่องเนื้อสัตว์เป็นจุดที่ต่างกันชัด แหล่งไทยบอกว่าไม่ถวายเนื้อสัตว์ให้พระแม่ลักษมี เจ้าแม่กวนอิม พระพิฆเนศ และพระพรหม ที่ญี่ปุ่น Kangiten ซึ่งเป็นพระพิฆเนศแบบพุทธญี่ปุ่นก็ห้ามอาหารที่ขัดกับมังสวิรัติแบบพุทธ แต่ในไทยเอง ศาลเจ้าพ่อเสือถวายหมูสามชั้น ชาวกรีกบูชายัญหมู แพะ และแกะให้เฮอร์มีส และตำรา Grihyasutra 2 สายของอินเดียระบุเนื้อเป็นของถวายกุเวร ช่องข้อห้ามของเทพต่างประเทศในชุดนี้ว่างเกือบหมด จึงสรุปไม่ได้ว่าที่อื่นไม่มีข้อห้ามแบบนี้

เทพที่คนไทยขอโชค แต่ต้นทางไม่ได้ให้โชค

ตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือพระราหู วิกิพีเดียภาษาไทยเขียนว่าพระราหูเป็นเทวดานพเคราะห์ประเภทบาปเคราะห์ ให้ผลในทางลุ่มหลงมัวเมา แต่ไทยรัฐเรียกพระราหูว่าเทพเจ้าแห่งโชคลาภ และบทสวดที่กรุงเทพธุรกิจลงไว้ก็ขึ้นต้นว่าเทพแห่งโชคลาภ พร้อมของดำ 8 อย่าง ส่วนเหตุที่ไหว้คืนวันพุธ วิกิพีเดียภาษาไทยบอกว่าในทางโหราศาสตร์ พระราหูเป็นเทวดาของคนที่เกิดวันพุธกลางคืน

อีกหลายองค์เปลี่ยนหน้าที่เมื่อมาถึงไทย พระพิฆเนศต้นทางเป็นผู้ขจัดอุปสรรค ในไทยได้รับการบูชาเป็นเทพแห่งศิลปะโดยเฉพาะ ตามความเชื่อส่วนพระองค์ของรัชกาลที่ 6 และไทยรัฐเรียกว่าเทพแห่งความสำเร็จที่คนขอเรื่องงานกับโชคลาภ หลวงพ่อโสธรเป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ แต่คนไปบนแบบขอเทพ พร้อมข้อห้ามเฉพาะที่ พระแม่ธรณีต้นทางคือเทพีแห่งแผ่นดินที่บีบมวยผมขับไล่พญามาร วันนี้มีคนนำโฉนดไปทำพิธีเพื่อขายที่ ส่วนไอ้ไข่ ตำนานหนึ่งเล่าว่าเป็นลูกชาวบ้านที่จมน้ำตายในวัดเจดีย์ แล้วกลายเป็นที่พึ่งของคนขอโชคลาภ

ต่างประเทศก็มีการเปลี่ยนหน้าที่แบบนี้ เบ็นไซเท็นของญี่ปุ่นใกล้กับพระสรัสวดีซึ่งดูแลวาจา ศิลปะ และการเรียน ภายหลังคนไหว้ขอเงินจนเข้าไปอยู่ในเจ็ดเทพแห่งโชค อินาริขยายจากเทพข้าวไปดูแลการเงินและธุรกิจ Santa Muerte เป็นภาพแทนความตาย แต่คนขอความเจริญรุ่งเรืองและลูก และในอินเดีย ท้าวกุเวรซึ่งเป็นเทพแห่งความมั่งคั่งโดยตรงกลับถูกพระพิฆเนศรับบทไปเสียมาก ขณะที่ท้าวเวสสุวรรณของไทย ผู้รักษาขุมทรัพย์เหมือนกัน ยังเป็นองค์ที่คนไหว้ขอค้าขายดีตรงตามบทเดิม

กลับมาที่คนถาม

ถ้าคุณค้นมาเพราะจะไปขอพรเรื่องเงินหรืองาน ข้อมูลชุดนี้ตอบได้ว่าคนไทยไหว้ใคร ด้วยอะไร วันไหน อย่างพระพรหมเอราวัณธูป 12 ดอก พระอินทร์ 9 ดอก พระราหูวันพุธ พระแม่ลักษมีวันศุกร์ แต่ไม่ได้วัดว่าไหว้แล้วได้ผลหรือไม่ สิ่งที่เห็นซ้ำใน 11 จาก 17 วัฒนธรรมคือคนขอแล้วสัญญาว่าจะกลับมาตอบแทน ตั้งแต่ไข่ต้มที่วัดโสธรไปจนถึงคนที่ไปขอขนมปังกับงานในบัวโนสไอเรส

คำถามที่คนถามบ่อย

เทพเจ้าแห่งโชคลาภชื่ออะไร มีกี่องค์

ไม่มีองค์เดียว ข้อมูลของเรามี 53 องค์จาก 17 วัฒนธรรมที่คนขอเรื่องเงิน โชค และงาน ถ้าหมายถึงเทพจีน วิกิพีเดียภาษาไทยเรียกไฉ่ซิงเอี๊ยะว่าเทพเจ้าแห่งโชคลาภ ฝั่งไทยมีนางกวักที่วิกิพีเดียเรียกว่าเทพีแห่งโชคลาภตามคติไทย และไทยรัฐเรียกพระราหูแบบเดียวกัน

เทพเจ้าแห่งโชคลาภจีน ไหว้ตอนไหน ใช้อะไร

วิกิพีเดียภาษาไทยบอกว่าไหว้ไฉ่ซิงเอี๊ยะช่วง 23.00 ถึง 01.00 น. ของคืนวันตรุษจีน ในจีน ทางเหนือรับไฉ่ซิงวันที่ 2 ของเดือนแรก ทางใต้และจีนโพ้นทะเลวันที่ 5 ของไหว้ที่นิยมคือปลา ผลไม้ และเกี๊ยวรูปก้อนเงิน

เทพเจ้าแห่งโชคลาภญี่ปุ่นทั้ง 7 มีใครบ้าง

ในข้อมูลของเรามี 3 องค์จากเจ็ดเทพแห่งโชค คือเอบิสุ เทพของชาวประมงและพ่อค้า ไดโกกุเท็น เทพแห่งโชคและความมั่งคั่ง และเบ็นไซเท็น เราไม่ได้เก็บครบทั้ง 7 องค์ นอกกลุ่มนี้ คนญี่ปุ่นไหว้อินาริขอเรื่องธุรกิจและการเงิน

ขอพรเรื่องงาน ไหว้ใครดี

ในเทพ 17 องค์ที่คนไทยไหว้ 16 องค์มีแหล่งบอกว่ารับเรื่องงานหรือค้าขาย ที่แหล่งพูดถึงงานชัดๆ คือพระพิฆเนศ (หน้าที่การงาน) หลวงพ่อโสธร (เลื่อนขั้นเลื่อนตำแหน่ง) พระแม่อุมาเทวี (โดยเฉพาะเรื่องการงานและความรัก) และเจ้าพ่อเสือ ต่างประเทศมี San Cayetano ที่อาร์เจนตินา ผู้อุปถัมภ์คนหางาน

ไหว้ขอโชคลาภใช้ธูปกี่ดอก

แล้วแต่องค์ ฐานเศรษฐกิจบอกว่าพระพรหมเอราวัณใช้ธูป 12 ดอก เทียน 1 เล่ม ถ้าขอเรื่องทรัพย์สินที่พักตร์ที่ 2 ไทยรัฐว่า 36 ดอก และไทยรัฐบอกว่าไหว้พระอินทร์ใช้ธูป 9 ดอก แหล่งของเทพต่างประเทศในชุดนี้ไม่ได้ระบุจำนวนธูปเลย

ไหว้ขอหวยไอ้ไข่ ต้องทำยังไง

ไทยรัฐแนะให้ขอเรื่องเดียวและบอกรายละเอียดให้ชัด เมื่อสมหวังต้องกลับไปแก้บน ของแก้บนที่ไทยพีบีเอสเห็นที่วัดเจดีย์คือไก่ปูนปั้นและประทัด The Standard วิเคราะห์ว่าคนบูชาไอ้ไข่เพื่อขอหวยเป็นหลัก ข้อมูลของเราบอกแค่ว่าคนทำอะไร ไม่ได้บอกว่าได้ผลหรือไม่

ไหว้พระแม่ลักษมีขอพรเรื่องเงิน ไหว้วันไหน

ไทยรัฐบอกว่าไหว้ได้ทุกวัน แต่นิยมวันศุกร์ ถวายดอกบัวหรือดอกไม้สีชมพูหรือแดง และเลี่ยงของที่มีเนื้อสัตว์และไข่ ที่อินเดียก็มีพิธี Vaibhav Lakshmi Vrata ในวันศุกร์เพื่อขอความรุ่งเรือง และคืนทีปาวลีคนจุดตะเกียงบูชาทั้งในและนอกบ้าน

ไหว้พระราหูขอโชคลาภ ต้องใช้อะไร

ของดำ 8 อย่าง ไทยรัฐยกตัวอย่างไก่ดำต้ม เหล้าดำ กาแฟดำ และเฉาก๊วย และนิยมไหว้วันพุธ ซึ่งวิกิพีเดียภาษาไทยอธิบายว่าพระราหูเป็นเทวดาของคนเกิดวันพุธกลางคืน

แหล่งที่มาของความเชื่อที่อ้างถึง (44)

· th.wikipedia.org/wiki/พระราหู · www.wongnai.com/news/pray-and-respect-phra-rahu

· th.wikipedia.org/wiki/ไฉ่สิ่งเอี้ย · www.bangkokbiznews.com/lifestyle/1049030

· th.wikipedia.org/wiki/พระลักษมี · www.thairath.co.th/horoscope/belief/2837978

· www.thairath.co.th/horoscope/belief/2870374 · www.wongnai.com/news/pray-for-ai-kai

· th.wikipedia.org/wiki/ท้าวเวสวัณ

· th.wikipedia.org/wiki/กวนอิม · www.thairath.co.th/horoscope/belief/2714789

· th.wikipedia.org/wiki/พระพุทธโสธร · travel.trueid.net/detail/Jkqn3RX2R45

· th.wikipedia.org/wiki/พระคเณศ · www.thairath.co.th/lifestyle/culture/2487605

· th.wikipedia.org/wiki/ไฉ่สิ่งเอี้ย · www.pptvhd36.com/travel/thailand/267316

· th.wikipedia.org/wiki/พระพรหม · th.wikipedia.org/wiki/ศาลท้าวมหาพรหม_โรงแรมเอราวัณ

· th.wikipedia.org/wiki/พระอินทร์ · www.thairath.co.th/content/555757

· th.wikipedia.org/wiki/พระปารวตี · www.thairath.co.th/horoscope/belief/2312291

· th.wikipedia.org/wiki/พระแม่ธรณี · shopee.co.th/blog/worship-holy-mother-earth

· th.wikipedia.org/wiki/จตุคามรามเทพ · thestandard.co/?p=393305

· www.bangkokbiznews.com/news/detail/826141 · th.wikipedia.org/wiki/เจ้าแม่ทับทิม

· th.wikipedia.org/wiki/นางกวัก · www.grab.com/th/merchant-blog/ค้าขายบูชาอะไรดี/

· www.thairath.co.th/horoscope/belief/2378306 · www.wongnai.com/articles/fertility-prayer-place

· en.wikipedia.org/wiki/Inari_Ōkami

· en.wikipedia.org/wiki/Ebisu_(mythology)

· en.wikipedia.org/wiki/Daikokuten

· en.wikipedia.org/wiki/Benzaiten

· en.wikipedia.org/wiki/Rāgarāja · ja.wikipedia.org/wiki/愛染明王

· en.wikipedia.org/wiki/Kangiten · en.wikipedia.org/wiki/Ganesha

· en.wikipedia.org/wiki/Fudō_Myōō · ja.wikipedia.org/wiki/不動明王

· en.wikipedia.org/wiki/Caishen

· en.wikipedia.org/wiki/Lakshmi

· en.wikipedia.org/wiki/Kubera

· en.wikipedia.org/wiki/Jambhala

· en.wikipedia.org/wiki/Gad_(deity)

· en.wikipedia.org/wiki/Ekeko

· en.wikipedia.org/wiki/Oshun

· www.lanacion.com.ar/sociedad/cuando-es-el-dia-de-san-cayetano-en-agost · es.wikipedia.org/wiki/Cayetano_de_Thiene

· en.wikipedia.org/wiki/Santa_Muerte

· www.lanacion.com.ar/agencias/cubanos-piden-en-peregrinacion-a-san-laza · havanatimes.org/?p=219856

· en.wikipedia.org/wiki/Elegua

· en.wikipedia.org/wiki/Fortuna

· en.wikipedia.org/wiki/Mercury_(mythology)

· en.wikipedia.org/wiki/Hermes

· en.wikipedia.org/wiki/Njörðr

· en.wikipedia.org/wiki/Janus

· nico.gov.ng/?p=995

· en.wikipedia.org/wiki/Mami_Wata

· en.wikipedia.org/wiki/Dewi_Sri

· en.wikipedia.org/wiki/Bhaiṣajyaguru

แหล่งที่ค้นเพิ่ม (9)

www.thairath.co.th/content/999967

www.thaipbs.or.th/program/WanmaiThaiPBS/watch/250270

www.thaipbs.or.th/news/content/299063

th.wikipedia.org/wiki/นางกวัก

th.wikipedia.org/wiki/พระราหู

www.dailynews.co.th/news/5603342/

www.thairath.co.th/horoscope/belief/2578480

www.thairath.co.th/horoscope/belief/2616006

www.thairath.co.th/horoscope/belief/2744857

วิธีนับ: รวบรวม 370 ความเชื่อจากทุกทวีป ทั้งที่ยังมีคนนับถือและอารยธรรมโบราณ จากแหล่งหลายสิบภาษา นับ 1 ความเชื่อเป็น 1 เสียง และนับเฉพาะที่มีแหล่งยืนยัน ความเชื่อที่ไม่ปรากฏในหน้านี้ไม่ได้แปลว่าไม่มีความเชื่อนั้น อาจแค่ยังไม่มีเอกสารที่เราค้นถึง ศาสนาที่มีคัมภีร์มาก (พุทธ ฮินดู จีน ยิว คริสต์ อิสลาม) จึงมีรายละเอียดมากกว่าความเชื่อที่เล่าปากต่อปาก ข้อมูลบางส่วนมาจากบันทึกของมิชชันนารีหรือคนนอก หน้านี้ไม่ได้ตัดสินว่าความเชื่อไหนถูก

อ่านต่อ: เจ้าที่คือใคร ไหว้ธูปกี่ดอก · เทพแห่งความมั่งคั่งทั่วโลก · เทียบเทพข้ามวัฒนธรรม

ดูว่า 26 ศาสตร์เห็นตรงกันเรื่องไหนของคุณ →