เกิด 1 เมษายน ตำราสากลว่าราศีเมษ ตำราไทยว่าราศีมีน ไม่มีใครคำนวณผิด สองตำราเริ่มนับจากคนละจุด และสองจุดนี้ห่างกันขึ้นเรื่อยๆ มาเกือบสองพันปี
ราศีสากล (สายนะ) ผูกราศีเมษไว้กับวันวิษุวัตเดือนมีนาคม จึงเริ่มราว 21 มี.ค. ทุกปี ส่วนราศีไทยและอินเดีย (นิรายนะ) ผูกไว้กับกลุ่มดาวจริงบนฟ้า ราศีเมษจึงเริ่มเมื่อดวงอาทิตย์เข้ากลุ่มดาวแกะราว 14 เม.ย. ซึ่งก็คือวันมหาสงกรานต์ แกนโลกส่ายช้าๆ ราว 1 องศาทุก 72 ปี สองจุดนี้จึงห่างกันขึ้นเรื่อยๆ ปี 2569 ห่างราว 24 องศา หรือราว 24 วัน คนที่เกิดช่วงเดียวกันราว 81% จึงได้ราศีสากลเป็นราศีถัดจากราศีไทยไปหนึ่งราศี
สองวิธีนับ: ตามฤดู กับ ตามดาว
ตำราสากลหรือ "สายนะ" (tropical) ตั้งจุดเริ่มราศีเมษไว้ที่วันวิษุวัตเดือนมีนาคม วันที่กลางวันกับกลางคืนยาวเท่ากัน ปโตเลมีเขียนไว้ในตำรา Tetrabiblos (ศตวรรษที่ 2) ว่าให้นับจากวิษุวัตที่คำนวณได้ ไม่ใช่จากตัวดาว โหราศาสตร์ตะวันตกใช้วิธีนี้มาตั้งแต่นั้น ราศีสากลจึงเดินตามฤดู ปีไหนราศีเมษก็เริ่มราว 21 มี.ค.
ตำราไทยและอินเดียหรือ "นิรายนะ" (sidereal) นับเทียบกับดาวฤกษ์บนฟ้าจริง ราศีเมษเริ่มเมื่อดวงอาทิตย์เข้ากลุ่มดาวแกะ ไทยคำนวณตามคัมภีร์สุริยยาตร และวันที่ดวงอาทิตย์ย้ายเข้าราศีเมษก็คือวันมหาสงกรานต์ ปี 2569 สำนักพระราชวังประกาศเวลาไว้ที่ 14 เมษายน 10 นาฬิกา 34 นาที 35 วินาที (Mythsensus คำนวณด้วยสูตรดาราศาสตร์ได้ 10:44 น. ห่างกันสิบนาที)
ทำไมสองจุดห่างกัน: แกนโลกส่าย
แกนหมุนของโลกไม่ได้ชี้นิ่ง มันส่ายเป็นวงช้าๆ เหมือนลูกข่างใกล้หยุด เรียกว่าการหมุนควงของแกนโลก (precession) ทำให้จุดวิษุวัตเลื่อนถอยหลังเทียบกับดาวฤกษ์ราว 50 พิลิปดาต่อปี หรือราว 1 องศาทุก 72 ปี กว่าจะครบรอบใช้ราว 25,800 ปี ฮิปปาร์คัส นักดาราศาสตร์กรีก สังเกตเห็นเรื่องนี้ตั้งแต่ศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล
12 ราศีเริ่มที่บาบิโลนราว 400 ปีก่อนคริสตกาล ตอนนั้นผูกกับดาวฤกษ์ คือเป็นแบบนิรายนะตั้งแต่แรก เมื่อตำราตะวันตกเปลี่ยนไปผูกกับวิษุวัต สองแบบก็ยังเกือบตรงกัน แล้วค่อยๆ ห่างกันขึ้นทุกปีตั้งแต่นั้น ระยะห่างนี้ภาษาโหราศาสตร์อินเดียเรียกว่า "อายนางศ" ตามการคำนวณแบบลาหิรีซึ่งอินเดียใช้มาก สองแบบตรงกันราว ค.ศ. 285 ปี 2000 ห่าง 23.84 องศา และปี 2569 ห่างราว 24.2 องศา
แต่ละสำนักใช้ค่าอายนางศไม่เท่ากัน ปี 2025 สำนักลาหิรีใช้ราว 24°12′ สำนักรามันราว 22°30′ ส่วนโหราศาสตร์ตะวันตกที่นับแบบนิรายนะ (Fagan-Bradley) ใช้ราว 24°44′ ปีที่สองแบบตรงกันจึงต่างกันไปตามสำนัก และวันย้ายราศีของดาวในปฏิทินแต่ละเล่มก็คลาดกันได้หลายวัน ตัวอย่างใกล้ตัว คอลัมน์โหราศาสตร์ไทยในไทยโพสต์ระบุว่าพฤหัสบดีย้ายเข้าราศีสิงห์ 20 ตุลาคม 2569 ส่วนสูตรดาราศาสตร์กับค่าลาหิรีให้ราว 31 ตุลาคม
เกิดช่วงไหน ราศีอะไร (ปี 2569)
ตารางนี้คำนวณจากตำแหน่งดวงอาทิตย์จริงของปี 2569 ปีเกิดอื่นวันเริ่มราศีคลาดได้ราว 1 วัน ช่องขวาสุดคือราศีสากลของคนส่วนใหญ่ที่เกิดในช่วงนั้น (ราศีสากลเริ่ม: เมษ 21 มี.ค. แล้วราศีละราว 30 วัน) นับทั้งปีแล้วราว 81% ของวันเกิด ราศีสากลคือราศีถัดจากราศีไทยไปหนึ่งราศี ที่เหลือคือคนเกิดช่วงต้นราศีไทย ราวสัปดาห์แรก ซึ่งราศีตรงกันทั้งสองแบบ
| วันเกิด | ราศีไทย | ราศีสากล |
|---|---|---|
| 14 เม.ย.–14 พ.ค. | เมษ | พฤษภ |
| 15 พ.ค.–15 มิ.ย. | พฤษภ | เมถุน |
| 16 มิ.ย.–16 ก.ค. | เมถุน | กรกฎ |
| 17 ก.ค.–16 ส.ค. | กรกฎ | สิงห์ |
| 17 ส.ค.–16 ก.ย. | สิงห์ | กันย์ |
| 17 ก.ย.–17 ต.ค. | กันย์ | ตุลย์ |
| 18 ต.ค.–16 พ.ย. | ตุลย์ | พิจิก |
| 17 พ.ย.–15 ธ.ค. | พิจิก | ธนู |
| 16 ธ.ค.–14 ม.ค. | ธนู | มกร |
| 15 ม.ค.–12 ก.พ. | มกร | กุมภ์ |
| 13 ก.พ.–14 มี.ค. | กุมภ์ | มีน |
| 15 มี.ค.–13 เม.ย. | มีน | เมษ |
ศาสตร์ไหนใช้ระบบราศีบ้าง
นับตามฤดู (สายนะ): โหราศาสตร์ตะวันตกปัจจุบัน และโหราศาสตร์กรีกโบราณที่เกิดในอเล็กซานเดรียราวศตวรรษที่ 2–1 ก่อนคริสตกาล ซึ่งส่งต่อไปถึงโหราศาสตร์อาหรับและเปอร์เซียยุคกลาง ที่สืบตำราต่อจากปโตเลมี
นับตามดาว (นิรายนะ): โหราศาสตร์อินเดีย (โชยติษ) โหราศาสตร์ไทยแบบคำนวณดาวตามสุริยยาตร และโหราศาสตร์ตะวันตกสายนิรายนะ (Fagan-Bradley) ที่เกิดในศตวรรษที่ 20
ใช้ราศีร่วมกับระบบอื่น: โหราศาสตร์ทิเบตรับระบบราศีจากอินเดียผ่านคัมภีร์กาลจักร (ศตวรรษที่ 11) แล้วใช้คู่กับระบบ 12 นักษัตรและห้าธาตุของจีน
ไม่ได้ใช้ 12 ราศี: โหราศาสตร์จีนดู 12 นักษัตรตามปีเกิด (ตามกิ่งดิน) ซึ่งคล้ายราศีแค่ผิวเผิน และดาราศาสตร์จีนแบ่งท้องฟ้าเป็น 28 กลุ่มดาวฤกษ์ ฝั่งมายาและแอซเท็กใช้ปฏิทินพยากรณ์ 260 วัน ส่วนทักษาและเลข 7 ตัวของไทยดูจากวันเกิดในสัปดาห์ ไม่ได้ดูจากราศี
ใน 26 ศาสตร์ของ Mythsensus ที่ใช้ราศีแบบสากลมี โหราศาสตร์ตะวันตก โหราศาสตร์กรีกโบราณ และส่วนแบ่งอาหรับ ที่ใช้แบบนิรายนะ (ค่าลาหิรี) มีโหราศาสตร์พระเวทกับมหาทศา ศาสตร์ที่เหลืออ่านวันเกิดผ่านปฏิทินแบบอื่น เช่นปีนักษัตร วันในสัปดาห์ ปฏิทิน 260 วัน หรือตัวเลข
แล้วควรใช้ราศีแบบไหน
ทั้งสองแบบไม่มีใครผิด ถามคนละคำถาม แบบสากลถามว่า "ดวงอาทิตย์อยู่ช่วงไหนของปีตามฤดู" แบบไทยถามว่า "ดวงอาทิตย์อยู่หน้ากลุ่มดาวไหนบนฟ้าจริง" ถ้าอ่านดวงจากหมอดูไทยหรือปฏิทินโหรไทย ให้ใช้ราศีไทย ถ้าอ่านดวงจากนิตยสาร แอป หรือเว็บต่างประเทศ ส่วนใหญ่ใช้ราศีสากล Mythsensus แสดงทั้งสองแบบเทียบกัน เพราะสองตำรานี้บางเรื่องตรงกัน บางเรื่องเถียงกัน และเราอยากให้คุณเห็นทั้งสองด้าน
คำถามที่คนถามบ่อย
ราศีไทยกับราศีสากลต่างกันยังไง
ราศีสากลนับตามฤดู เริ่มราศีเมษที่วันวิษุวัตราว 21 มีนาคม ราศีไทยนับตามดาวจริง เริ่มราศีเมษเมื่อดวงอาทิตย์เข้ากลุ่มดาวแกะราว 14 เมษายน (วันมหาสงกรานต์) ปี 2569 สองแบบห่างกันราว 24 องศา หรือราว 24 วัน
ทำไมเกิดวันเดียวกันได้คนละราศี
เพราะแกนโลกส่ายช้าๆ ราว 1 องศาทุก 72 ปี จุดวิษุวัตที่ตำราสากลใช้จึงเลื่อนห่างจากกลุ่มดาวที่ตำราไทยใช้ไปเรื่อยๆ ตอนนี้คนเกิดช่วงเดียวกันราว 8 ใน 10 คนได้ราศีสากลเป็นราศีถัดจากราศีไทยไปหนึ่งราศี
สงกรานต์เกี่ยวกับราศีอย่างไร
สงกรานต์แปลว่าการเคลื่อนย้าย วันมหาสงกรานต์คือวันที่ดวงอาทิตย์ย้ายจากราศีมีนเข้าราศีเมษตามราศีแบบไทย (นิรายนะ) ปี 2569 ตรงกับ 14 เมษายน 10:34:35 น. ตามประกาศของสำนักพระราชวัง
12 นักษัตรจีนคือราศีหรือไม่
ไม่ใช่ 12 นักษัตรของจีนนับตามปีเกิดตามกิ่งดิน ไม่ได้แบ่งตามตำแหน่งดวงอาทิตย์ในรอบปีแบบ 12 ราศี คล้ายกันแค่มี 12 ช่องเหมือนกัน
ควรใช้ราศีไทยหรือราศีสากล
ใช้ให้ตรงกับตำราที่อ่าน หมอดูไทยและปฏิทินโหรไทยใช้ราศีไทย นิตยสาร แอป และเว็บต่างประเทศส่วนใหญ่ใช้ราศีสากล ไม่มีแบบไหนคำนวณผิด
แหล่งที่มา (18)
อ่านต่อ: 12 ราศีมาจากไหน: แกะทองคำ ปูของเฮรา และราศีที่ 13 · โหราศาสตร์ตะวันตก · โหราศาสตร์พระเวท · 12 นักษัตร: ทำไมไม่มีแมว
ดูราศีไทย ราศีสากล และราศีจันทร์ของคุณ →