หินจมในออสเตรเลียกับอเมริกาเหนือ เชือกขาดในแอฟริกา อีกาทำจดหมายหายในเกาหลี หลายตำนานเล่าว่าเราเกือบไม่ต้องตายแล้ว
ในชุดข้อมูลนี้มี 46 ความเชื่อที่อธิบายว่าทำไมคนต้องตาย 14 ความเชื่อไม่มีตำนานว่าความตายเริ่มยังไง ถือว่ามันมากับการเกิด หรือถูกกำหนดไว้แล้ว อีก 32 มีเรื่องเล่า และคำตอบที่พบบ่อยที่สุดคือแต่เดิมมนุษย์อาจไม่ต้องตาย แล้วมีบางอย่างพลาดไป 14 ความเชื่อโทษการกระทำของมนุษย์เอง เช่นละเมิดข้อห้ามหรือเลือกผิด 12 ความเชื่อโทษผู้อื่น เช่นพี่น้องขี้อิจฉา เทพฝ่ายร้าย หรือสัตว์ที่ไม่ยอม ทั้งสองกลุ่มนี้มีครบ 5 ทวีป ความเชื่อที่มีตำรามากอย่างพุทธ ฮินดู อับราฮัม และจีน มีรายละเอียดมากกว่าที่อื่นเสมอ ความเชื่อที่ไม่มีข้อมูลจึงไม่ได้แปลว่าไม่มีคำตอบ
คำตอบของพุทธ: เพราะเกิด
พุทธทุกสายในข้อมูลไม่มีตำนานว่าใครทำให้เกิดความตาย คำตอบอยู่ในปฏิจจสมุปบาท เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี เพราะชาติเป็นปัจจัย ชรามรณะจึงมี พูดง่าย ๆ คือคนตายเพราะเกิด พุทธจีนใช้หลักเดียวกันในสิบสองนิทาน (十二因緣) ส่วนภาพวงล้อภพของทิเบต ห้องสุดท้ายของวงนอกคือชรามรณะ วาดเป็นภาพศพถูกหามไป ซิกข์ก็ไม่มีตำนานเหมือนกัน การเกิดและการตายเป็นไปตามฮุกัม พระบัญชาของพระเจ้า
ใกล้บ้านเรามีคำตอบอีกแบบ ชาวม้งเล่าว่ามนุษย์ฆ่ากบ Nplooj Lwg ผู้สร้างฟ้าดิน เพราะหาว่ามันโกหก ก่อนตายกบสาปว่าคนกับผีต้องแยกกันอยู่คนละโลก โลกมนุษย์จะรู้จักโรคและความตาย และคนจะไม่ฟื้นในวันที่ 13 หลังตายอีกต่อไป ชาวดายักในบอร์เนียวเล่าว่าแต่แรกชีวิตบนโลกเป็นนิรันดร์ แต่มนุษย์ทำผิด เทพจึงถอนความเป็นอมตะ คัมภีร์ปานาตูรันมีบทว่าด้วยกำเนิดความไม่เป็นอมตะของมนุษย์โดยเฉพาะ
ทั้งโลกเล่ายังไง
กลุ่มที่โทษมนุษย์ 14 ความเชื่อ คุ้นที่สุดคือเรื่องสวนเอเดน อาดัมถูกห้ามกินผลต้นไม้แห่งความรู้ดีรู้ชั่ว เพราะถ้ากินจะตาย และคริสต์อ้างโรม 5:12 ว่าความตายเข้ามาในโลกทางบาป ชาวมบูตีในป่าอิตูรีเล่าว่าภรรยาคนเล็กแอบมองพระเจ้าที่ห้ามมอง ทั้งเผ่าจึงถูกขับจากสวรรค์ลงมาสู่งานหนักและความตาย ญี่ปุ่นมีเรื่องการเลือกผิด นินิกิส่งเจ้าหญิงอิวานางะ ซึ่งแทนหินและความยืนยง กลับไป แล้วเลือกแต่เจ้าหญิงดอกไม้ อายุของลูกหลานจึงสั้นเหมือนดอกไม้ ชาวเชโรกีเล่าว่าชายเจ็ดคนเกือบพาธิดาของดวงอาทิตย์กลับจากดินแดนผีได้แล้ว แต่แง้มฝากล่อง นางจึงหลุดไป ตั้งแต่นั้นคนตายก็พากลับมาไม่ได้อีก
กลุ่มที่โทษผู้อื่น 12 ความเชื่อ ชาวบากันดาเล่าว่าวาลุมเบ พี่ชายขี้อิจฉาของนัมบี ตามคินตูมาบนโลกแล้วฆ่าลูกของคินตู และอยู่ที่นี่จนทุกวันนี้ ชาวยาโนมามีโทษโยอาซี น้องชายขี้อิจฉาของโอมามา ชาวอีเวนกีเล่าว่าเซเวกีปั้นคนจากดินเหนียวแล้วหลับไป ฮาร์กีผู้พี่มาเป่าหรือถ่มน้ำลายใส่ คนจึงต้องเจ็บ แก่ และตาย ศาสนาโซโรอัสเตอร์ว่าอาห์ริมันบุกโลกแล้วสร้างความตาย โรค และความหิวให้สิ่งมีชีวิตทั้งปวง ส่วนชาวคานาอันเล่าว่าโมท เทพแห่งความตาย หิวไม่รู้อิ่ม ต้องการคนตายใหม่อยู่ตลอด ทุกคนจึงต้องตายในที่สุด
อีก 3 ความเชื่อในสายอินโด-ยูโรเปียนเล่าว่าคนแรกที่ตายกลายเป็นเจ้าแห่งคนตาย พระเวทว่ายมะเป็นมนุษย์คนแรก เขาเลือกตาย แล้วเปิดทางไปโลกที่บรรพบุรุษอยู่ จึงได้ปกครองผู้ล่วงลับ นักวิชาการที่สร้างศาสนาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมขึ้นใหม่เสนอว่ายมะมาจากตำนานเก่ากว่านั้น ที่มนุสังเวยยเม พี่น้องฝาแฝด เพื่อสร้างโลกจากร่าง ยเมจึงเป็นผู้ตายคนแรก
ตำนานที่ซ้ำกันข้ามมหาสมุทรชัดที่สุดคือเรื่องของที่จมกับของที่กลับมา มี 4 ความเชื่อที่ใช้ภาพนี้ ชาวกามิลารายในออสเตรเลียเล่าว่าบาห์ลู ดวงจันทร์ โยนเปลือกไม้ซึ่งลอยกับหินซึ่งจม แล้วประกาศว่าตัวเขาเหมือนเปลือกไม้ที่ขึ้นมาใหม่เสมอ แต่มนุษย์จะเหมือนหิน ชาวนาวาโฮในอเมริกาเหนือเล่าว่าโคโยตีโยนหินลงทะเลสาบ หินจม ความตายจึงเกิด ที่ฟีจี ดวงจันทร์เสนอให้คนกลับมาได้เหมือนตน แต่เทพหนู รา กาลาโว ยืนยันให้คนตายแบบหนู และที่ตาฮีตี ฟาตู วิญญาณแห่งแผ่นดิน ไม่ยอมให้คนฟื้น ดวงจันทร์จึงกลับมาทุกเดือน แต่คนต้องตาย เรื่องฟีจีมาถึงเราผ่านเฟรเซอร์ที่รวบรวมจากรายงานมิชชันนารี
ที่ตรงกันจริง ๆ
แก่นที่ซ้ำข้ามทวีปคือความตายไม่ได้มีมาตั้งแต่แรก และมีจังหวะหนึ่งที่เกือบจะไปอีกทาง ชาวนูเออร์เล่าว่าเดิมคนแก่ปีนเชือกขึ้นฟ้าแล้วกลับลงมาเป็นหนุ่มสาว จนไฮยีนาตัดเชือก ชาวดิงกาเพื่อนบ้านเล่าว่าหญิงคนหนึ่งเอาสากตำข้าวกระทบฟ้าไม่หยุด พระเจ้าจึงถอยฟ้าออกไปและให้ตัดเชือก ชาวเมารีเล่าว่าเมาอิเกือบชิงความเป็นอมตะมาได้ แต่นกพัดหางหัวเราะจนฮิเนนุยเตโปตื่น และอาดาปาของเมโสโปเตเมียปฏิเสธของขวัญความเป็นอมตะไปโดยไม่รู้ตัว เรื่องเล่าเหล่านี้ไม่ได้ถามว่าความตายคืออะไร แต่ถามว่าเราเสียโอกาสไปตอนไหน
ที่ต่างจนน่าแปลกใจ
หินมีความหมายกลับด้านกัน ในออสเตรเลียกับอเมริกาเหนือ หินที่จมคือความตาย แต่ในญี่ปุ่น หินคือความยืนยงที่มนุษย์ปฏิเสธเอง ญี่ปุ่นยังมีอีกเรื่องที่เป็นตัวเลข อิซานามิที่ตายไปแล้วสาปว่าจะฆ่าคนวันละ 1,000 คน อิซานางิตอบว่าจะให้เด็กเกิดวันละ 1,500 คน ชาวอาคันมีภาษิตว่าโอโดมันโกมาผู้สร้างเป็นผู้สร้างความตาย แล้วความตายก็ฆ่าผู้สร้าง และเกาหลีมีตำนานที่ไม่ได้อธิบายว่าทำไมคนตาย แต่อธิบายว่าทำไมคนไม่ตายเรียงตามอายุ ยมราชสั่งให้คนที่อายุ 80 มาตามลำดับ แต่อีกาที่ถือคำสั่งมาทำหาย
กลับมาที่คำถาม
ถ้าคุณโตมากับคำสอนพุทธ คำตอบที่คุ้นคือเราตายเพราะเราเกิด ซึ่งอยู่ในกลุ่ม 14 ความเชื่อที่ไม่ต้องหาคนผิด ส่วนอีก 32 ความเชื่อทั่วโลกเลือกเล่าเป็นเรื่อง มีหิน เชือก กล่อง และอีกา และเกือบทุกเรื่องจบที่ความตายยังอยู่กับเราจนวันนี้
คำถามที่คนถามบ่อย
พุทธศาสนาบอกว่าทำไมคนต้องตาย
ตามปฏิจจสมุปบาท เพราะชาติ (การเกิด) เป็นปัจจัย ชรามรณะจึงมี ความตายจึงมีเงื่อนไขจากการเกิด ไม่ใช่การลงโทษของใคร
พระยมเป็นใคร ทำไมเป็นเจ้าแห่งความตาย
ในพระเวท ยมะเป็นมนุษย์คนแรกที่ตาย เขาเลือกตายแล้วเปิดทางไปโลกที่บรรพบุรุษอยู่ จึงได้เป็นผู้ปกครองผู้ล่วงลับ และมีสุนัขสี่ตาสองตัวเฝ้าทาง
ไบเบิลบอกว่าความตายมาจากไหน
ในศาสนายูดาห์ อาดัมถูกห้ามกินผลต้นไม้แห่งความรู้ดีรู้ชั่ว เพราะถ้ากินจะตาย หลังกินจึงถูกขับจากเอเดน ไม่ให้กินผลต้นไม้แห่งชีวิต คริสต์อ้างโรม 5:12 ว่าความตายเข้ามาในโลกทางบาป
ทำไมคนไม่ตายเรียงตามอายุ
ตำนานชาซาบนปุลีของเชจูในเกาหลีเล่าว่ายมราชสั่งให้คนที่อายุ 80 มายมโลกตามลำดับ แต่คังนิมฝากคำสั่งไว้กับอีกา อีกาทำหาย ความตายจึงไม่มีลำดับ
แหล่งที่มาของความเชื่อที่อ้างถึง (46)
ดูรายชื่อทั้งหมด 46 ความเชื่อ
เอเชีย (22) · พุทธเถรวาท (ไทย) · พุทธมหายาน / พุทธจีน · พุทธวัชรยาน (ทิเบต) · ศาสนาฮินดู (พระเวท / ปุราณะ) · ศาสนาซิกข์ · ความเชื่อพื้นบ้านญี่ปุ่น (ชั้นชินโต + ชั้นยมโลกแบบพุทธผสม) · เมโสโปเตเมีย (สุเมเรียน / บาบิโลน) · กรีกโบราณ · ศาสนาโซโรอัสเตอร์ · ลัทธิอานิโต (ตากาล็อกและวิซายัน ฟิลิปปินส์) · ลัทธิเท็งกรี (เติร์กและมองโกล) · ศาสนาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม (สร้างขึ้นใหม่) · ศาสนาซูเมอร์ · ศาสนาเกิกเติร์ก (ทูเจฺว๋) · ลัทธิอนุตตรธรรม · ศาสนาหมอผีเกาหลี (มูซก) · ลัทธิเชมันบูรยัต · ลัทธิหมอผีของชาวอีเวนกี · ศาสนาคานาอันโบราณ · กาฮารีงัน (ศาสนาดั้งเดิมชาวดายัก) · ศาสนาพระเวทยุคแรก · ศาสนาพื้นเมืองม้ง (เก๊ด๊าขั่ว)
แอฟริกา (7) · อาคัน (อาชานตี ฯลฯ) · ศาสนาด็อกอน · ศาสนาของชาวซาน · ศาสนาของชาวมบูตี (ป่าอิตูรี) · ศาสนาดั้งเดิมของชาวดิงกา · ศาสนาดั้งเดิมของชาวนูเออร์ · ศาสนาดั้งเดิมของชาวกันดา (บากันดา)
ยุโรป (8) · กรีกโบราณ · ลัทธิเท็งกรี (เติร์กและมองโกล) · ศาสนาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม (สร้างขึ้นใหม่) · ศาสนาเกิกเติร์ก (ทูเจฺว๋) · ลัทธิเชมันบูรยัต · ลัทธิเชมันตูวา · ลัทธิหมอผีของชาวอีเวนกี · ความเชื่อดั้งเดิมของชาวคันตีและมันซี
อเมริกา (8) · กังดงแบล · วูดูเฮติ · ความเชื่อกวารานี (มบยา · อาวา · ปาอี ตาวีเตรา) · ความเชื่อดั้งเดิมของชาวนาวาโฮ (ดิเน) · ความเชื่อดั้งเดิมของชาวเชโรกี · ความเชื่อยาโนมามี · ความเชื่อเซลก์นัม (ติเอร์ราเดลฟวยโก) · ศาสนาดั้งเดิมของฮาวาย
โอเชียเนีย (4) · เมารี · อะบอริจินออสเตรเลีย · ศาสนาดั้งเดิมของชาวฟีจี (ก่อนคริสต์) · ศาสนาดั้งเดิมของตาฮีตีและหมู่เกาะโซไซตี (มาโอฮี)
วิธีนับ: รวบรวม 370 ความเชื่อจากทุกทวีป ทั้งที่ยังมีคนนับถือและอารยธรรมโบราณ จากแหล่งหลายสิบภาษา นับ 1 ความเชื่อเป็น 1 เสียง และนับเฉพาะที่มีแหล่งยืนยัน ความเชื่อที่ไม่ปรากฏในหน้านี้ไม่ได้แปลว่าไม่มีความเชื่อนั้น อาจแค่ยังไม่มีเอกสารที่เราค้นถึง ศาสนาที่มีคัมภีร์มาก (พุทธ ฮินดู จีน ยิว คริสต์ อิสลาม) จึงมีรายละเอียดมากกว่าความเชื่อที่เล่าปากต่อปาก ข้อมูลบางส่วนมาจากบันทึกของมิชชันนารีหรือคนนอก หน้านี้ไม่ได้ตัดสินว่าความเชื่อไหนถูก
ดูว่า 26 ศาสตร์เห็นตรงกันเรื่องไหนของคุณ →